Share PDF

Search documents:
  Report this document  
    Download as PDF   
      Share on Facebook

ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН 12 ЖИЛИЙН СУРГУУЛИЙН 7 ДУГААР АНГИЙН АНГЛИ ХЭЛНИЙ СУРГАЛТЫН ШИЛЖИЛТИЙН ХӨТӨЛБӨРИЙГ ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ ЗӨВЛӨМЖ

2004 оноос хойш гадаад хэлний боловсролын стандарт шинэчлэгдэж, ерөнхий боловсролын сургуулийн тогтолцооны бүтэц өөрчлөгдсөнтэй холбогдуулан англи хэлийг нэгдүгээр гадаад хэлний хувьд бага боловсролын түвшний 5-6 дугаар ангид, суурь боловсролын түвшинд 7-9 дүгээр ангид, бүрэн дунд боловсролын түвшинд 10-12 дугаар ангид нийт 8 жилийн хугацаанд судлуулахаар тогтсон билээ. 2009-2010 оны хичээлийн жилд 12 жилийн сургуулийн тогтолцоонд шилжих болсон тул суралцагчид 6 дугаар ангиас 7 дугаар ангид шилжин орох БСШУ-ны сайдын тушаал гарч англи хэлний сургалтын шилжилтийн хөтөлбөрийг шинээр боловсруулан англи хэлний сургалтад хэрэгжүүлэхэд зориулан энэхүү зөвлөмжийг толилуулж байна.

Зөвлөмжийн зорилго ерөнхий боловсролын 12 жилийн сургуулийн 7 дугаар ангийн англи хэлний сургалтын хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх багш нарт арга зүйн дэмжлэг үзүүлэхэд оршино.

7 дугаар ангийн англи хэлний сургалтын шилжилтийн хөтөлбөр нь “Гадаад хэлний боловсролын стандарт”, “Бага, дунд боловсролын киррикюлим болон стандартыг шинэчлэн хөгжүүлэх үзэл баримтлал”, “12 жилийн сургуулийн 7 дугаар ангийн сургалтын төлөвлөгөө“, 12 жилийн сургуулийн тогтолцоонд мөрдөх гадаад хэлний боловсролын үзэл баримтлал” зэрэг үндсэн баримт бичигт тулгуурласан болно.

Гадаад хэлний боловсролын стандарт нь суралцагчдын эрэлт хэрэгцээнд тулгуурлаж шинэ нөхцөл байдалд сурч амьдрахад нь зайлшгүй эзэмшвэл зохих цогц чадамжийг анхаарлын төвд тавьснаараа онцлогтой. Энэ нь стандартын болон гадаад хэлний сургалтын хөтөлбөрийн ерөнхий чиг хандлагыг тодорхойлж гадаад хэлний боловсролын зорилгыг улам нарийсгаж байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, гадаад хэлний боловсролын стандарт болон гадаад хэлний сургалтын хөтөлбөр нь суралцагчдад мэдэхийн, бүтээхийн, бие даан сурч амьдрахын, нийгэмшихийн цогц чадамжийг төлөвшүүлэхэд чиглэнэ.

БСШУ-ны сайдын 2009 оны 7 дугаар сарын 10-нд батлагдсан 301 тоот тушаалын дагуу ерөнхий боловсролын 12 жилийн сургуулийн 7 дугаар ангийн шилжилтийн төлөвлөгөө соор англи хэлийг суралцагчид нийт 105 цагт багтаан агуулгыг судлан шилжилтийн хөтөлбөрт тодорхойлсон хүлээгдэж буй ерөнхий үр дүнд хүрнэ. Өөрөөр хэлбэл, 7 дугаар ангийн суралцагчид гадаад хэлний суурь боловсролын стандартын нэгдүгээр түвшний шаардлагыг хангах болно.

7 дугаар англи хэлний сургалтын хөтөлбөрийг боловсруулахад дараах зарчмыг баримтласан. Үүнд:

Суралцагчид англи хэлний мэдлэг (англи үгийн нөөц, хэлний бүтэц, хэлний хэрэглээний үүргийн тухай) бүтээнэ

Суралцагчид бүтээсэн мэдлэгээ агуулгын хүрээнд тусгасан ахуй амьдрал, нийгэм со лын хам сэдвийн дагуу хэрэглэж суралцана

Суралцагчид хэлэхүйн үндсэн чадвар эзэмшихийн зэрэгцээ нийгэм-со лын чадамжтай болно

Багш нар суралцагч төвтэй болон коммуникатив арга зүйг хэрэглэж сургалтын прагматик чиглэлийг баримтална Багш англи хэлний сургалтын хүлээгдэж буй ерөнхий болон тусгайлсан үр дүнгийн

биелэлт, суралцагчдын цогц чадамж, хэлний үндсэн чадвар, нийгэм-со лын чадамж болон сурах арга барилыг үнэлнэ

1

Суралцагчдын сурах үйл явцыг хөгжүүлнэ Суралцагчдад суралцах таатай орчин бүрдүүлэхийн тулд тэдгээрийн нас, бие,

сэтгэхүйн онцлогт тохирсон сургалтын хэрэглэгдэхүүн ашиглана

Англи хэлний сургалтын хөтөлбөр гадаад хэлний боловсролын стандартад нийцүүлсэн тодорхой зорилго, агуулга, арга зүй, хэрэглэгдэхүүн, үнэлгээ бүхий үйл ажиллагааны тогтолцоог илэрхийлсэн удирдамжийн баримт бичиг мөн. Энэхүү хөтөлбөр англи хэлний сургалт явуулж буй бүх ерөнхий боловсролын сургууль, англи хэлний багш, 7 дугаар ангийн суралцагчид, сургуулийн удирдах ажилтан, олон нийт, эцэг эхчүүдэд зориулагдана.

7 дугаар ангийн англи хэлний сургалтын шилжилтийн хөтөлбөрийн бүрэлдэхүүн хэсэгт дараах зүйлийг багтаасан болно. Үүнд:

Зорилго буюу хүлээгдэж буй ерөнхий үр дүн Агуулгын тогтолцооны бүрэлдэхүүн хэсэг - сонсох, ярих, унших, бичих

Агуулгын тогтолцооны бүрэлдэхүүн тус бүрээр хүлээгдэж буй үр дүн Агуулга: мэдлэг, чадвар, хэрэглээ Үнэлгээ: суралцагчдын эзэмшсэн мэдлэг, чадварыг илрүүлэх шалгуур

Суралцагчдын эзэмшвэл зохих нийгэм-со лын чадамж Суралцагчдын эзэмших сурах арга барил

Энэхүү хөтөлбөрийн хүлээгдэж буй ерөнхий үр дүн нь суралцагчдын эзэмших цогц чадамжид баримжаалан суурь боловсролын түвшний анхны жилд суралцагчдын хүрэх түвшинг тодорхойлно.

Агуулгын тогтолцооны бүрэлдэхүүн хэсэгт хэлэхүйн үйл ажиллагааны дөрвөн үндсэн чиглэлд тулгуурласан гадаад хэлний боловсролын айн агуулга багтана. Үүнд аман харилцааны (сонсох, ярих), бичгийн харилцааны (унших, бичих) үйл ажиллагааны мэдлэг, чадварыг тодорхойлсон болно. Хөтөлбөрт агуулгын тогтолцооны хүлээгдэж буй үр дүнг тусгасан билээ. Тус үр дүнг англи хэлний үгийн нөөц, хэлний бүтцийн мэдлэг, чадвар болон хэрэглээгээр илрүүлэх юм. Англи хэлний боловсролын зорилго нь хэлний хэл зүйн мэдлэг бус, харин хэлний хэрэглээний мэдлэг эзэмшүүлэхэд чиглэгдэж буй дэлхий нийтийн чиг хандлагад нийцүүлэн тодорхойлогдсон байдаг.

Үнэлгээний хэсэг нь суралцагчдын тухайн чиглэлээр эзэмшсэн мэдлэг, чадвар, үйлийн баримжааг үнэлэх үндсэн шалгуурыг тусгасан. Тус зөвлөмжийн үнэлгээний хэсэгт үлгэрчилсэн жишиг даалвгаврын жагсаалтыг өгсөн болно.

7 дугаар ангийн англи хэлний сургалтын хөтөлбөрт суралцагчдад нийгэм-со лын чадамж шинээр эзэмшүүлэхээр тусгасан. Тухайлбал, гадаад хэлний боловсролын стандартын “Үзэл баримтлал” хэсэгт “Гадаад хэлний боловсролыг хүн төрөлхтөний со лын үнэт зүйл болохынх хувьд хүртэж, өөрийн тогтвортой хөгжлийг хангах, даяаршлын эрин үед олон хэлний мэдээллийн орчинд өөрийн гэсэн байр сууриа олох” хэмээх хувь хүний хэрэгцээг тодорхойлсон байдаг. Англи хэлний сурах бичигт ч суралцагчдад нийгэм-со лын ойлголтыг төлөвшүүлэх агуулга нэлээд хэмжээгээр тусгасан байдаг. Англи хэлний сургалтын практик үйл ажиллагаанаас харахад багш нар нийгэм-со лын ойлголтыг суралцагчдад төлөвшүүлдэггүй байсан тул энэхүү хөтөлбөрт тусгайлан анхаарч ирсэн.

Нэг. 7 дугаар ангийн англи хэлний шилжилтийн хөтөлбөрийн агуулга

Агуулгын тогтолцооны бүрэлдэхүүн хэсгийг сонгохдоо гадаад хэлний боловсролын стандартын шаардлагыг үндэс болгосон. Суралцагчид англи хэлийг харилцааны хэрэглүүрийн үүднээс судлах зарчимд тулгуурлан хэлэхүйн үндсэн дөрвөн үйл

2

ажиллагааны чиглэлээр англи хэлний мэдлэг бүтээн тухайн хам сэдвийн хүрээнд харилцаанд хэрэглэж суралцана гэсэн үг. Иймд суралцагчид аман (сонсох, ярих) болон бичгийн (унших, бичих) харилцааны чадвар эзэмшинэ. Тухайлбал, дараах хүснэгтээс хэлэхүйн үйл ажиллагааны мөн чанарыг харж болно:

Харилцааны хэлбэр

Хүртэх

Бүтээлч

Аман харилцаа

сонсох

ярих

Бичгийн харилцаа

унших

бичих

Сонсох чиглэлийн хүлээгдэж буй үр дүн: суралцагчид англи хэлээр аливаа мэдээллийг хүлээн авч утга санааг нь ойлгож сурна; авиа, үг, холбоо үг, өгүүлбэр, богино хэмжээний харилцан яриа, эх гэсэн хэлний нэгжийг сонсоод ойлгох, ойлгосноо илэрхийлэх чадвартай болно.

Ярих чиглэлийн хүлээгдэж буй үр дүн: суралцагчид англи хэлний хэрэглээний дадлага хийж харилцан ярих хэлбэрээр өөрийн санаа бодлоо бусдад илэрхийлж сурна; өөрийн бүтээсэн мэдлэг, боловсруулсан мэдээлэл болон тодорхой загвар ашиглан өөрсдийн туршлагад суурилан ярих чадвартай болно.

Унших чиглэлийн хүлээгдэж буй үр дүн: суралцагчид богино хэмжээний эхийг уншиж гол болон туслах санааг нь ойлгон хэрэгцээтэй мэдээлэл олж авах, ашиглах чадвартай болно.

Бичих чиглэлийн хүлээгдэж буй үр дүн: суралцагчид англи хэлний хэрэглээний мэдлэгээ ашиглан бичгийн хэлний дадлага хийх, санаа бодлоо бусдад бичгээр илэрхийлэх зэрэг бичгийн харилцааны чадвартай болно.

Суурь боловсролын түвшинд суралцагчид амьдрал, ахуй, нийгэм со лын хүрээнд сонирхсон сэдвээр тухайн хэлээр уншиж ойлгох, эх орон, гэр бүл болон өөрийгөө бусдад танилцуулах, бусадтай энэ хэмжээнд харилцан ярилцах чадварыг эзэмшүүлэхийн зэрэгцээ сонсох, ярих, унших, бичих чадварыг жигд хөгжүүлэхэд анхаарна. Англи хэлний сургалтын хөтөлбөрийн дагуу багш нар дараах цогц чадамжийг төлөвлшүүлнэ. Үүнд:

Сонсох

К1: авиа, үг, хэллэг, хүүрнэх болон асуух өгүүлбэрийг ялгаж сонсох

К2: богино хэмжээний бичлэг сонсож ойлгох

К3: ойлгоогүй зүйлээ асуух

К4: бусдын яриаг сонсох

Ярих

К1: нэр үг, үйл үг, хавсрал нэр, угтвар зэргийг ойлгох

К2: нэр үг, үйл үг, хавсрал нэр, угтвар зэргийг хэрэглэх

К3: үгийн нөөцөө баяжуулж хэрэглэх

К4: хос хосоор болон хэсгээр ажиллах, хэн, юу, хэзээ, хаана гэсэн энгийн асуулт тавих, товч хариулах

Унших

К1: үсэг, үг, холбоо үг, өгүүлбэрийг нүдлэх, таних

К2: богино хэмжээний сэдэв уншиж гол болон туслах санааг ойлгох

К3: уншсан зүйлээс тодорхой мэдээлэл олох

К4: бусадтай хамтран уншсан сэдвийн дагуу тодорхой даалгавар гүйцэтгэх

3

Бичих

К1: үг, холбоо үг, өгүүлбэр зөв бичих

К2: үг, холбоо үг, өгүүлбэрийг хуулан бичих

К3: тогтоосон үг, хэллэгийн хүрээнд өгүүлбэр зохиож бичих

К4: бичгээр харилцах хэлбэрийг сонгож ашиглах

Үүнээс гадна суралцагчид англи хэлтэн болон бусад орны со л уламжлалаас суралцан өөрийн орны со л уламжлалтай харьцуулан нийгэм со лын ойлголт, бусад орны со л уламжлалыг хүндэтгэх үзэл, хандлагатай болж өөрийн хөгжил, боловсролд ахиц гаргах учиртай. Бусад орны гадаад хэлний сургалтын хөтөлбөр болон норматив баримт бичгийн харьцуулсан судалгаанаас үзэхэд суралцагчдад хэлний үндсэн чадвар эзэмшүүлэхийн зэрэгцээ нийгэм-со лын чадамжийг хэлний тавдах чадвар болгон тусгасан байдгийг бид хөтөлбөрт үндэс болгосон билээ. 12 жилийн сургуулийн англи хэлний сургалтын хөтөлбөрт нийгэм-со лын цогц чадамжийг тусгайлан тусгагдах болсон шалтгаан нь гадаад хэлний боловсролын стандартын салшгүй нэг хэсэг болох нь олон орны стандарт, хөтөлбөрт тусгагдснаар батлагдаж байгаа юм.

Суралцагчийн судалж буй гадаад хэлээр дамжуулан тухайн орны төдийгүй дэлхий нийтийн со л, зан заншил, нийгмийн харилцааны тухай мэдлэгийг эзэмшин дэлхий дахинтай хөл нийлүүлэн алхах боломжийг өөртөө нээж өгөх нь уг сургалтын нэгэн зорилго билээ.

7-р ангийн англи хэлний сургалтын хөтөлбөр, судлах English-2 сурах бичигт тусгагдсан Cultures буюу со л уламжлын холбогдолтой сэдвүүдийг судалснаар суралцагчид зохих нийгэм-со лын цогц чадамжтай болно. Үүнд:

-Unit 1 – Greetings

-Unit 2 – Students‟ life / School life

-Unit 3 – Healthy life

-Unit 4 – Eating habits, Eating out

-Unit 5 – People‟s Lifestyle

-Unit 6 – Culture

-Unit 8 – People & History

-Unit 9 – Leisure Time Activities

-Unit 11 ,13, 14 – Foreign countries , World Around Us

-Unit 12 – Free Time

Хичээл бүрийн төгсгөлд юмсыг заан нэрлэх, хэл зүйн мэдлэг бүтээх, хамтран ажиллах зэрэг зорилго агуулагдснаас гадна тухайн зүйлийг бусад улс оронд хэрхэн яаж хэрэглэдэг, хүмүүсийн зан заншил, уламжлал зэрэг нь ямар байдаг, тэдгээр нь хоорондоо ямар ялгаатай байдаг талаар хичээл бүрт тусгагдсан байна.

Багшийн ном, сурах бичгийг сайтар ашиглахаас гадна багш тухайн хичээлтэй холбоотой бусад мэдээ, материалыг ном, лавлах, интернет зэргийг ашиглан нэмэн баяжуулах нь зүйтэй. Мөн ийм чадварт суралцагчдыг сургахад анхаарах хэрэгтэй. Жишээлбэл, Unit 3 – Healthy life бүлэгт суралцагчид хэл зүйн мэдлэгийг бүтээхээс гадна хүн эрүүл байхын тулд юу хийх стой, аль улс үндэстэн ямар ямар дадал, хэвшилтэй байдаг талаар өөрийн хэрэгцээ, сонирхол, нас, сэтгэхүйн онцлогт тохирсон мэдээллийг авч ашиглах боломжтой юм.

4

7 дугаар ангийн англи хэлний сургалтын агуулгын хүрээ

Тус хөтөлбөрийн дагуу суралцагчид англи хэлний цогц чадамжтай болохын тулд англи хэл сурах арга барил эзэмшинэ. Үүнд:

Англи хэлний үгийн нөөц, хэлний бүтэц, хэрэглээний тухай мэдлэг бүтээх арга Тухайн хам сэдвийн хүрээнд шинэ үг хэллэгийг тогтоох арга Англи хэлний бүтцийн логик холбоог танин мэдэх арга Тухайн мэдээллийг боловсруулах арга

Бүтээсэн мэдлэгийг тухайн нөхцөл байдалд оновчтой хэрэглэх Бусадтай хамтарч ажиллах арга Сургалтын хэрэглэгдэхүүнтэй харьцаж ажиллах арга

Өөрийн сурах ажиллагаанд эргэцүүлэл болон дүгнэлт хийх арга

Гадаад хэлний агуулга өргөн хүрээтэй байдаг тул суралцагчид өдөр тутмын амьдралд болон янз бүрийн орчинд хэлийг хэрэглэнэ гэсэн үг. Иймээс гадаад хэлний сургалтын агуулгыг тодорхойлохдоо өдөр тутмын амьдрал, үйл ажиллагаа, ахуй, нийгэм- со лын холбогдолтой сэдвийг хамарсан дараах ерөнхий чиглэлээр багцалж өгнө. Үүнд:

Өдөр тутмын амьдрал: гэр бүл, сургууль орчны амьдрал, үйл ажиллагаа, амралт, чөлөөт цаг Хувь хүний ба нийгмийн амьдрал: гэр бүл, найз нөхөд, эрүүл мэнд, бие бялдарын

хөгжил, үзэл бодол, уламжлал, с заншил Хүрээлэн буй ертөнц: гэр орон, төрсөн нутаг, байгаль орчин, түүх, газар зүйн онцлог

Ажил, мэргэжил, боловсрол: хичээл, сургууль, ирээдүйн мэргэжил, ажил, амьдралын туршлага, арга ухаан, бизнес Мэдээлэл, технологи, харилцаа холбоо: захидал, цахилгаан шуудан, сонин хэвлэл, радио, телевиз, компьютер, интернет

Гадаад ертөнц: гадаад харилцаа, аялал жуулчлал, амралт, айчлал, дэлхийн улс түмний со л, уламжлал, с заншил, хэл, түүх Урлаг, со л, бүтээлч сэтгэлгээ: өөрийн орны болон дэлхийн урлаг, уран бүтээл, дизайн зэрэг дэд сэдэв байна.

Хувь хүн гэр бүл, сургууль, орон нутаг, дэлхийн ертөнцийн хүрээнд өөрийн байр сууриа олох, бататгах, идэвхтэй үйл ажиллагаанд оролцож өөрийн гэсэн хувь нэмрээ чадлынхаа хирээр оруулна гэсэн үндсэн санаа энд оршино. Түүнчлэн дээрх сэдвийн чиглэл амьдралаас урган гарч ирсэн учир хувь хүний хэрэгцээ сонирхол, хүрээлэн буй орчин, амьдрал үйл ажиллагаатай уялдаатай байж гадаад хэлний сургалтыг прагматик болгоход чиглүүлж байгаа юм.

Дээрх чиглэлийг задлан нарийсгаж, хэлний түвшин ахих тутам спираль хэлбэрээр гүнзгийрүүлж байхаар англи хэлний сургалтын хөтөлбөрт тусгасан юм. Өөрөөр хэлбэл, анги бүрт дээрх чиглэлийг задлан жижиглэж гүнзгийрүүлж байна гэсэг үг. Суралцагчдын судлах сэдвийг сургалтын хөтөлбөр, сурах бичигт тусгахын тулд дараах зарчмыг баримтална. Үүнд:

Суралцагчдын хэрэгцээ, сонирхолд нийцсэн байх Суралцагчдыг тодорхой мэдээллээр хангаж танин мэдэхүйн хүрээг тэлэх

Суралцагчдын өдөр тутмын амьдрал, үйл ажиллагаатай холбоотой байж бусад оронд амьдарч буй хүмүүсийн амьдрал үйл ажиллагаатай харьцуулах боломж олгох Суралцагчдын хэл зүйн мэдлэгийг хөгжүүлэхүйц байх.

5

ЕБС-ийн англи хэлний сургалтын агуулгад суралцагчдад хэлний хэрэглээний мэдлэг эзэмшүүлэхийн зэрэгцээ судалж буй хэлээр ярьдаг хүмүүсийн со л, уламжлалаас тусгаж өгсөн. Хэл, со л хоорондоо нарийн шүтэлцээтэй тул тухайн хэлийг дангаар нь судлах явдал өрөөсгөл болно. Мөн суралцагчид дэлхий ертөнц бидний глобал орчин, бид бүгдээрээ нэг бөмбөрцөг дээр хамтран амьдарч, хамтран үйл ажиллагаа явуулж байгаа гэсэн санааг өгч хамтын нийгэмлэгийн бүтээлч идэвхтэй гишүүн болж төлөвшихийн ач холбогдлыг ойлгуулах хэрэгтэй байдаг. Тийм ч учраас гадаад хэлний сургалтад хэлийг нь үзэж байгаа орны со л буюу орон судлал чухал ач холбогдолтой. Хүрээлэн буй орчны асуудлыг авч үзэхийн зэрэгцээ хүний хөгжлийн асуудлыг тусгаж өгсөн жишээг англи хэлний сурах бичгээс авч болно. Жишээлбэл, англи хэлний үндэсний сурах бичигт англи хэлтэн орнуудын түүх, газар зүй, со л, урлаг зэрэг сэдвийг оруулж өгсөн нь дээрх санааны илэрхийлэл болсон юм. Ийнхүү нөхцөл байдлыг бүрдүүлэхийн тулд англи хэлний болон бусад гадаад хэлний сургалтад когнитив болон конструктив үзэл баримтлалд тулгуурласан коммуникатив арга зүйг хэрэглэхэд бүрэн боломжтой. Түүнчилэн, англи хэлний сургалтын агуулгын хүрээнд тусгасан сэдвийг суралцагчид судлах нь тогтвортой хөгжлийн болон хүний эрхийн боловсролыг тэдэнд эзэмшүүлэхэд тус дөхөм болно.

Англи хэлний сургалтад баримтлах үндсэн нэг зарчим дараах үгээр илэрхийлэгдэнэ: хүн сонссоноо мартдаг, харснаа санадаг, хийснээ ойлгодог. Энэ үгийн утгаар суралцагчид англи хэлийг хэрхэн яаж эзэмших асуудлын мөн чанар тайлбарлагдана.

Ерөнхий боловсролын 12 жилийн сургуулийн 7 дугаар ангийн англи хэлний сургалтын агуулгын үлгэрчилсэн хүрээ нь дараах сэдвийг хамарна.

1.Өдөр тутмын амьдрал: гэр бүл, сургууль, сурагчийн өдөр тутмын ажил хөдөлмөр, амралт, чөлөөт цаг, хоол хүнс, дэлгүүр, хувцас

2.Хувь хүний ба нийгмийн амьдрал, ажил мэргэжил: хувь хүний гадаад төрх, зан харьцаа сэтгэл санааны байдал, гэр бүл ба найз нөхдийн хоорондын харьцаа, хамтын ажиллагаа, эрүүл мэнд, бие бялдар, хувь хүний үзэл бодол, нийгмийн уламжлал с зүй, хичээл сургууль, ажил мэргэжил, ирээдүйн мэргэжил, ажил амьдралын дадлага туршлага, бизнес эрхлэлт, мөнгөний үнэ цэнэ, өрхийн буюу хувийн төсөв, ажилгүйдэл

3.Хүрээлэн буй ертөнц: гэр орны орчин, төрөлх хот, оршин сууж буй газар, орон нутаг, орон нутгийн түүх, орон нутгийн газар зүй, байгаль орчин, ан амьтан, ургамал, цаг агаар

4.Мэдээлэл, харилцаа холбоо: захидал бичих, утсаар ярих, радио телевиз, тогтмол хэвлэл, компьтерийн сүлжээ, зар сурталчилгаа

5.Гадаад ертөнц: дэлхийн газар зүй, англи хэлтэн орнууд, аялал жуулчлал, амралт айлчлал, англи хэлтэн орнуудын со л, улс үндэстний баярууд

6.Урлаг со л, бүтээлч сэтгэлгээ: үндэсний со лын өв, сонгодог урлаг, уран бүтээл, хөгжим, уран зохиол, кино урлаг, тайзны урлаг, телевизийн нэвтрүүлэг, уран зураг

Бүлэг сэдвийг англи хэл эзэмших түвшин бүрт давтаж, хөнгөнөөс хүнд рүү гүнзгийрүүлж үзнэ. Бүлэг сэдвийн дараалал тухайн нөхцөл байдалд зохицуулах боломжтой. Түүнчлэн, тодорхой хэмжээний нэмэлт өөрчлөлт хийх боломжтой. Сэдэв бүрийн дагуу холбогдох үг хэллэг, хэлний бүтцийн тухай мэдлэг болон сонсох, ярих, унших, бичих чадвар, нийгэм со лын чадамж, сурах арга барилыг суралцагчид хэрхэн эзэмшсэнийг үнэлнэ.

6

Шилжилтийн 7 дугаар ангид судлах сэдвийн үлгэрчилсэн хөтөлбөрийг English-2 сурах бичгийн агуулгаар үзүүлбэл:

Бүлэг

Өдөр

Хувь хүн,

Хүрээлэн

Мэдээлэл

Гадаад

Урлаг

сэдвүүд

тутмын

нийгмийн

буй ертөнц

харилцаа

ертөнц

со л,

 

амьдрал

амьдрал,

 

холбоо

 

бүтээлч

 

 

ажил

 

 

 

сэтгэлгээ

 

 

мэргэжил

 

 

 

 

Цаг

32

42

6

5

10

10

Эдгээр бүлэг сэдвийг дараах нэгж хичээлийн багцад хувааж болох юм.

Бүлэг сэдвүүд

 

Нэгж хичээл

Судлах цаг

Өдөр тутмын амьдрал

1.

Hello again!

8

 

2.

School

8

 

3.

Free time

8

 

4.

Family

8

Хувь хүн, нийгмийн

1.

Healthy life

7

амьдрал, ажил мэргэжил

2.

Food

7

 

3.

Past trips

7

 

4.

People and events

7

 

5.

Sport and abilities

7

 

6.

Holiday

7

Хүрээлэн буй ертөнц

1.

Country and city

6

 

 

 

Мэдээлэл харилцаа холбоо

1. Letter and E-mail

5

Гадаад ертөнц

1. Children around the world

5

 

2. World around us

5

Урлаг со л, бүтээлч

1. Entertainment

5

сэтгэлгээ

2. Let‟s have fun

5

Нийт жилийн цаг

 

16

105

Суралцагчдын хэрэгцээ нийгэм-со лын хөгжлийн чиг хандлагатай уялдан хувьсан өөрчлөгдөж байдаг тул хөтөлбөр нь мөн тасралтгүй хөгжиж байх үйл явц болно.

Багш нар 7 дугаар ангийн сургалтын энэхүү хөтөбөрийг ашиглан бүлэг сэдэв, нэгж хийчээлийн хөтөлбөрийг боловсруулж сургалтыг явуулна. Бүлэг сэдэв болон нэгж хичээлийн хөтөлбөрийн загварыг сайтар судлан өөрийн сургуулийн нөхцөлд байдалд тохируулан хэрэглэхийг зөвлөж байна.

Загвар 1. “Өдөр тутмын амьдрал” бүлэг сэдвийн хөтөлбөр

Хүлээгдэж буй ерөнхий үр дүн: Суралцагчид өдөр тутмын амьдрал, гэр бүл, сургуулийн тухай бодол санаагаа энгийн өгүүлбэр хэрэглэн амаар болон бичгээр илэрхийлж сурах

Хүлээгдэж буй

 

Агуулга

 

Үнэлгээ

тодорхой үр дүн

 

 

 

 

 

Мэдлэг

Чадвар

Хэрэглээ

 

 

 

 

 

 

Сургууль, хоол

Тухайн сэдвийн

Багшийн болон

“Өдөр тутмын

“Өдөр тутмын

хүнс, чөлөөт цаг

хүрээний

бусдын

амьдрал”

амьдрал”

сэдэвтэй

холбогдолтой үг

хэлснийг

сэдвийн

сэдвийн

холбоотой үг

хэллэг, хэл зүйн

сонсож ойлгох,

хүрээнд

хүрээнд

хэллэгийн

 

давтах,

эзэмшсэн үг

судалсан үг

7

нөөцтэй болох

хэлбэр

Шинэ үг хэллэг, хэл зүйн мэдлэгээ ашиглан ойлгосноо амаар болон бичгээр илэрхийлэх

Сурч мэдсэнээ өөрийн амьдрал, үйл ажиллагаатай холбон хэрэглэх

Шинэ мэдлэг бүтээх, эзэмших явцад хосоор ба багаар ажиллах арга барилд суралцах

судалсан

хэллэг, хэл зүйн

хэллэгийг зөв

сэдвийн

мэдлэгээ танил

сонсож дуудан,

хүрээнд энгийн

ба танил бус

уншиж бичиж

харилцан

нөхцөлд

сурах

ярианд оролцох

хэрэглэж

Үгийн нөөц,

 

өөрийгөө

хэлний бүтцийг

Уншсан эхийн

илэрхийлэх

зөв хэрэглэн

ерөнхий санааг

 

харилцан

ойлгох

 

ярилцах,

 

 

дүрслэх

Үгийн нөөц,

 

Богино

хэлний энгийн

 

 

хэмжээний эх

бүтцийг зөв

 

 

уншаад гол

ашиглан өдөр

 

 

санааг

тутмын үйл

 

 

ойлгосноо

ажиллагааг

 

 

илэрхийлэх

дүрслэн ярих,

 

 

даалгавар

бичих

 

 

гүйцэтгэх

 

 

 

 

Өдөр тутмын

 

 

амьдралын

 

 

сэдвээр богино

 

 

эх зохиох

 

 

Сэдвийн

 

 

хүрээнд багаар

 

 

болон бие даан

 

 

ажиллаж

 

 

бүтээлч

 

 

даалгавар

 

 

гүйцэтгэх

 

 

 

Загвар 2. “School”

сэдэвт нэгж хичээлийн хөтөлбөр /8 цаг/

 

Хүлээгдэж буй ерөнхий үр дүн: Суралцагчид сургуулийн анги танхим , хичээл, үйл

ажиллагааг амаар болон бичгээр дүрслэх

 

 

 

 

 

 

 

Хүлээгдэж буй

 

 

Агуулга

 

тодорхой үр дүн

 

 

 

 

 

 

Мэдлэг

Чадвар

Хэрэглээ

 

 

 

 

 

Сургуулийн анги

 

Have got

Сонссон мэдээллийг

Судалсан сэдвийн

танхим, хичээл,

 

Rooms at school

ялган таних, харилцан

дагуу өөрийн

сургуулийн үйл

 

School subjects

ярилцах

сурсан зүйлээ

ажиллагаатай

 

Prepositions of

Дүрийн тоглолт хийх,

сургууль болон

холбоотой үг

 

place

өөрийн сургуулийг

сургуулийн үйл

хэллэгийг мэдэх

 

Present Simple- all

дүрслэх, жиших,

ажиллагаатай

Сэдвийн дагуу

 

forms

ярилцлага хийх,

холбон хэрэглэх

асуултад товч

 

Everyday

ойлгож мэдсэнээ

 

тодорхой хариулах,

бусдад мэдээлэх,

 

 

 

8

өөрөө асуух

 

language

мэдээллийг бөглөх,

 

Өөрийн санааг

 

 

асуултад хариулах,

 

энгийн үг хэллэг,

 

 

гол ба туслах

 

өгүүлбэр ашиглан

 

 

мэдээллийг ялгах,

 

бусдад илэрхийлэх

 

 

өөрийн санааг

 

Сургууль,

 

 

бичгээр болон амаар

 

хичээл, үйл

 

 

зөв илэрхийлэх

 

ажиллагааны талаар

 

 

 

 

дүрслэхдээ багаар,

 

 

 

 

хэсгээр болон хосоор

 

 

 

 

ажиллах

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Үнэлгээний шалгуур

Үнэлгээний жишиг даалгавар

 

 

Сонсоод мэдээллийн гол ба туслах

Сонсоод эрэмбэлэх

санааг ялган таниж байгаа эсэх

Сонсоод тохирсон гарчиг өгөх

Үгийн нөөц, хэл зүйн мэдлэгээ ярианд

Сонсоод асуултад хариулах

хэрэглэж байгаа эсэх

 

Сонсоод үг нөхөж бичих

Уншсан мэдээллээс гол ба туслах санааг

Дүрийн тоглолт хийх

ялгах, таних

 

Ярилцлага хийх

Үгийн нөөц, хэл зүйн мэдлэгээ зөв

Ярилцсанаа илтгэх

хэрэглэж бичгээр санаагаа илэрхийлэх

Бусадтай жиших

 

 

 

 

 

 

Уншаад асуултад хариулах

 

 

 

Зөв хариултыг сонгох

 

 

 

Мэдээллийг зөв дараалалд оруулах

 

 

 

Энгийн захидал бичих

 

 

 

Өөрийн сургууль, хичээлийн хуваарь,

 

 

 

өдөр тутмын үйл ажиллагааны тухай

 

 

 

бичих

Хоёр. Суралцагчдын англи хэлний мэдлэг, чадвар, цогц чадамжийг үнэлэх нь

Гадаад хэлний боловсролын үнэлгээний стандартад багш нар хэл эзэмших түвшний агуулгын цар хүрээ, агуулгын ай тус бүрээр суралцагчдад төлөвших цогц чадамж, эзэмших мэдлэг, чадварыг үнэлэх шалгуур, жишиг даалгавартай танилцана. Өмнөх стандартад суралцагчдын мэдлэг, чадварыг үнэлэх асуудал бага тусгагдсан бөгөөд судлагдахууны мэдлэгийг үнэлэхэд чиглэсэн байв. Шинэ стандартын дагуу багш нар суралцагчдын сурах үйл ажиллагаа, даалгаврын гүйцэтгэлийг шалгаж үнэлнэ. Иймд гадаад хэлний боловсролын үнэлгээний стандартын зорилго нь дараах чиглэлтэй байна:

Суралцагчдын эзэмшсэн минимум мэдлэг, чадвар, төлөвшсөн цогц чадамжийн үйл явцын үр дүнг оношлох, үнэлэх Суралцагчдын минимум мэдлэг, чадвар, төлөвшсөн цогц чадамжийн эцсийн үр дүнг үнэлэх

Гадаад хэлний боловсролын киррикилюмийн чанарыг үнэлэх Боловсролын стандартыг хөгжүүлэх

9

Гадаад хэлний боловсролын үнэлгээ нь суралцагчдын хэлний тогтолцооны мэдлэгийг биш суралцагчдын хөгжлийн тухайн шатны цогц чадамжийг бүрдүүлэгч чадварыг илрүүлэхэд чиглэнэ.

Үнэлгээний шалгуурууд тухайн цогц чадамжийг илрүүлэх зорилготой бөгөөд тэдгээр нь хоорондоо уялдаа холбоотой юм. Мөн хэл эзэмших түвшин бүрт шалгуурууд нь босоо болон хэвтээ холбоотой гэдгийг санах хэрэгтэй.

Тухайн айн шалгуурууд нь суралцагчдын цогц чадамжтай холбоотой мэдлэг, чадварыг илрүүлэхэд чиглэнэ.

Сонсох айн шалгуурууд - Сонсох айн хүрээнд суралцагчид аливаа зүйлийг сонсоод ойлгох, ойлгосноо амаар буюу бичгээр илэрхийлэх чадвар эзэмшсэнийг тухайн жишиг даалгавраар шалгана. Суралцагчдаас аливаа төрөл зүйлийг зорилго чиглэлтэй,

анхааралтай сонсох, сонссон зүйлийн гол болон туслах санааг ойлгохыг шаардана.

Уламжлалт сургалтад багш нар тодорхой, зорилго чиглэлгүй сонсгодог практик түгээмэл дэлгэрсэн байдаг тул үүнд гол анхаарлаа төвлөрүүлэх хэрэгтэй.

Ярих айн шалгуурууд - Хэл ярианы үйл ажиллагаа нь бүтээлч шинж чанартай тул тус айн хүрээнд суралцагчдын ярианы чадварыг шалгахад багшийн субъектив хандлага давамгайлж ирсэн уламжлалтай. Ярианы үйл ажиллагаанд суралцагчдын зөв дуудлагын дүрэм, үгийн нөөц, хэл зүйн мэдлэгээ хэрэглэх, утга санааг оновчтой илэрхийлж бусадтай харилцах чадварыг үнэлнэ.

Унших айн шалгуурууд - Унших айн хүрээнд суралцагчдын төрөл бүрийн эх уншиж гол болон туслах санааг ойлгох, хэрэгцээтэй мэдээлэл сонгож авах, хэрэглэх чадварыг шалгаж үнэлнэ. Суралцагчид тухайн эхтэй ажиллах дадлагатай болох нь чухал. Үүнд эхийн төрөл, бүтэц зохион байгуулалт, зориулалтыг ойлгож авсан байна.

Бичих айн шалгуурууд - Бичих үйл ажиллагаа нь суралцагчийн бүтээлч үйл ажиллагааны хэлбэр учир багш нар тус айн хүрээнд суралцагчдын бичгээр санаагаа илэрхийлэх чадварыг голлон шалгаж үнэлнэ. Уламжлалт сургалтад багш нар суралцагчдын зөвхөн зөв бичгийн дүрмийн алдааг засаж улаан эрээн болгодог байсан бол энэхүү хандлагыг өөрчилж чанарын үзүүлэлтийг гол болгоно гэдгийг анхаарах хэрэгтэй. Үүнд суралцагчдын

хэлний үгийн нөөц, хэл зүйн мэдлэгийн хэрэглээ, санаагаа цэгцтэй, логик дараалалтай, ойлгомжтой илэрхийлэх чадварыг үнэлнэ.

7-р ангийн англи хэлний сургалтын хөтөлбөрт тодорхойлсон үнэлгээний шалгуурын жишиг даалгавар:

 

Шалгуур

Жишиг даалгавар

 

 

 

 

Сонсоод ойлгосон зүйлээ

- Сонссон үгсийг хүснэгтэд нөхөж бичих

СОНСОХ

хүснэгт, зураг ашиглан

 

 

илэрхийлэх

- Сонсоод зураг зурах

 

 

 

10

 

Сонссон зүйлийнхээ гол

-

Сонссон эхийн тулгуур үгийг нөхөх

 

ба туслах санааг ойлгон

 

 

 

тэмдэглэл хийх

-

Эх сонсоод цээжээр бичих

 

 

- Сонссон зүйлээс хэрэгцээтэй мэдээллийг

 

 

 

сонгож тэмдэглэх

 

 

- Ярилцлага буюу эхийг сонсоод ойлгосноо

 

 

 

нэгтгэх, илтгэх

 

 

- Бусдын хэлсэн ярьсан зүйлийг дүгнэх, үнэлгээ

 

 

 

өгөх

 

 

 

 

 

Бусдын зааварчилгааг

-

Сонссон эхээс мэдээлэл авч тодорхой асуултад

 

сонсож ойлгох,

 

хариулах

 

даалгаварыг

 

 

 

ганцаарчлан, хосоор

-

Сонссон зүйлийг яриа болон бичгийн хэлэнд

 

болон хэсэгчлэн хйиж

 

ашиглах

 

гүйцэтгэх

 

 

 

 

 

 

- Хосоор хамтран ажиллаж бие биедээ цээж

 

 

 

бичиг хийлгэх, гаргасан алдааг засах

 

 

- Бүлэг хэсгээр сонсох даалгавар гүйцэтгэх,

 

 

 

тодорхой үүрэг биелүүлэх, бие биедээ туслах

 

 

 

 

 

Үгийн нөөц хэлний

-

Харилцан ярианы асуулт, хариултыг

ЯРИХ

бүтцийг зөв хэрэглэх

 

тохируулах, зөв дараалалд оруулах

 

 

 

 

 

- Ярих зүйлийн эрэмбэ дарааллыг тогтоох

 

 

 

 

 

Танил сэдвийн хүрээнд

-

Тодорхой сэдвийн хүрээнд мэдээлэл цуглуулж

 

ярих

 

яриа хийх

 

 

- Тодорхой асуудлаар өөрийн дүгнэлт хийх

 

 

-

Бусадтай ярилцах

 

 

 

 

 

Аливаа юмс үзэгдлийг

-

Дүр бүтээх, дүрийн тоглолт хийх

 

дүрслэн ярих

 

 

 

 

- Юмс үзэгдлийн гадаад хэлбэр, үзэмж, шинж

 

 

 

чанарыг дүрслэн ярих

 

 

-

Зургийн тайлбар хийх

 

 

 

 

11

 

Өөрийгөө болон бусдыг

- Танилцуулга, товч яриаг төлөвлөн бэлтгэх

 

энгийн хэлбэрээр

 

 

танилцуулах

- Өөрийгөө болон гэр бүлээ танилцуулах

 

 

- Бусдын ярьсан зүйлийг дүгнэх, үнэлгээ өгөх

 

 

 

 

Эхийг уншаад ерөнхий ба

- Тодорхой эхийн үг хэллэгийг ангилах, утгыг

УНШИХ

туслах санааг ялган

ялгах

таних

 

 

 

- Тодорхой үгийн холбоо үгийн утгыг сонгох

 

 

 

 

Эхийн зориулалтын

- Эх уншаад тодорхой мэдээлэл боловсруулах

 

бүтцийг зөв тодорхойлох

 

 

 

- Эх уншаад тодорхой мэдээллийг нэгтгэн дүгнэх

 

 

- Эх уншаад оносон гарчиг өгөх

 

 

 

 

Эхийн тулгуур үг,

- Эхийн тулгуур санааг илэрхийлж буй үг, холбоо

 

хэллэгийн хэлбэр,

үг, өгүүлбэрийг ялгах

 

хэрэглээг тааварлах

 

 

 

- Бие биендээ эхийг уншиж өгөх

 

 

 

 

Санаагаа энгийн

- Өөрийгөө болон гэр бүлээ танилцуулж товч

БИЧИХ

өгүүлбэрээр илэрхийлэх

бичих

 

 

 

 

- Найз нөхөд, бусад хүмүүсийн тухай товч бичих

 

 

 

 

Санаагаа энгийн бүлэг

- Тодорхой сэдвээр богино хэмжээний бичвэр

 

өгүүлбэрээр илэрхийлэх

бичих

 

 

- Өгүүлбэрийн холбох хэрэглүүрийг зориултын

 

 

дагуу ашиглах

 

 

 

 

Судалсан бүлэг сэдвийн

- Загвар ашиглан тодорхой санааг бичгээр

 

хүрээнд тодорхой санааг

оновчтой илэрхийлэх

 

үгийн нөөц, хэлний

 

 

энгийн бүтцийг ашиглан

 

 

илэрхийлэх

 

“School” сэдвээр хийсэн үлгэрчилсэн жишиг даалгавар

A. Listening

My school is a nice place. It has got a lot of rooms. We have a gym and a library on the ground floor. The gym is orange and the library is blue. The hall is white.

There are classrooms on the first floor on the right and on the second floor on the left. They are green. And there are offices on the first floor on the left. We have a pink language lab on the second floor, but our school hasn‟t got a video-room. I love my school.

12

1.

Listen and choose the title.

 

 

 

a.

Rainbow restaurant

b. Rainbow city

c. Rainbow school

2.

Listen again and label the rooms.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

eg.

 

ground floor

 

gym

 

 

 

 

 

 

library

 

 

 

 

 

 

 

1.The first floor

2. The second floor

B.Speaking

Answer the teacher‟s and partner‟s questions ( Choose and ask)

1.Were was your partner born?

2.When was he/ she born?

3.How old is he/ she?

4.What is his or her name?

5.Is your partner a boy or a girl?

6.What is your partner‟s address?

7.Which floor is your class on?

8.Is it on the right or left?

9.Where is English language lab ( gym …)?

10.Do you do Computer studies at school?

11.What sport do you do?

12.What subjects do you study?

13.What time do you go to school?

14.Do you study in the morning or afternoon?

15.What do you do after school?

16.Do you do your homework?

17.How many classes do you have a day?

18.Do you look after a child?

19.Do you chat with friends?

20.What time do your classes start / finish?

C.Reading

Dear Javkhlan,

13

My name is Jane. I am happy that you are coming to London to study here. There are 20 students in our class. They are 12-13 years old. They are all very friendly. We have classes from Monday to Friday. They start at 9 am and finish at 3.45 pm. We have English and Maths on Mondays, Wednesdays and Fridays, History on Wednesdays, Music and Computer Science on Tuesdays and Thursdays, Art and sports on Fridays. We have 5-6 classes everyday. It’s a lot, isn’t it? But I like the subjects I take. I also study French on Fridays. You can study another foreign language if you want to.

We have a big computer room and library. I often study French in the library and in the language lab. We have computer science in the computer room.

Food in our canteen is good and cheap. I like my school. Please write and tell me about your school.

Looking forward to hearing from you soon, Jane

1. Read and choose the best answer.

 

It is a …

 

 

a. letter

b. student form

c. leaflet

2.Answer the questions.

a)How many students are there in her class?

b)What language does she study?

c)Does she have a big computer room?

3.Odd one out.

a)Friday, Monday, Holiday, Wednesday

b)Computer science, Library, English, Maths, History

c)Start classes, have lessons, cook dinner, study, finish classes

4.Complete the sentences.

(starts, finishes, have got, has got )

a)She _______________________ 5-6 classes everyday.

b)They _______________________ a big computer room and library.

c)She ____________________ classes at 9 a.m. and _________at 3.45 p.m.

D.Writing

Write a letter about you to Jane (about 20 sentences)

“School” нэгж хичээлийн хөтөлбөрийн үнэлгээний жишиг даалгаврыг дээрх жишээнээс санаа авч суралцагчдын мэдлэг, чадварыг илрүүлэхүйц бүтээлч даалгавар хэлбэрээр боловсруулан ашиглаж болно. Санаа болгон өгсөн даалгаваруудыг тухайн суралцагчдын нэгж хичээлээр эзэмшвэл зохих чадваруудад харгалзуулж үзүүллээ. Тухайлбал, ярих чадварыг илрүүлэх даалгаврын асуултуудыг багш сурагчдаас нэг бүрчлэн асууж болохын

14

зэрэгцээ тэднийг хосоор болон багаар ажиллуулж ярилцуулан шалгаж болно. Ярилцлагын асуулт болон даалгавар аль болох нээлттэй, олон төрлийн, уян хатан байвал суралцагчдын ярих чадвар хөгжихөд тустай. Жишээлсэн даалгавар бүр тодорхой нэгэн чадвар, мэдлэг эзэмшилтийг шалгах, илрүүлэх зорилгыг агуулж байгаа бөгөөд эдгээр нь энд сонгож авсан хичээлтэй холбоотой, байж болох хувилбар шүү гэдгийг санаарай. Үүнээс гадна та бүхэн багшийн номын 68-69–р хуудаст байдаг жишиг даалгаваруудыг бас анхааран харж, ашиглаж өөрийн арга барил болгон хөгжүүлэн хэрэглэх нь зүйтэй юм.

Явцын үнэлгээ

Явцын үнэлгээний зорилго

Улирал, хичээлийн жилийн туршид багш нар суралцагчдын төлөвшсөн цогц чадамж, харгалзах мэдлэг, чадварыг тасралтгүй үнэлж байна. Явцын үнэлгээний зорилго дараах зүйлээр тодорхойлогдоно:

сургалтын киррикилюмийн хэрэгжилтийн явцыг үнэлэх, сул болон ололттой талыг илрүүлж сул талыг засаж залруулах

суралцагчдын цогц чадамж төлөвшиж буй түвшин хэрхэн ахиж байгааг харах

суралцагчдын сурах үйл ажиллагааны менежмент хэрхэн хийгдэж буйг ажиглах шаардлагатай үед суралцагчдад дэмжлэг, туслалцаа үзүүлэх

сургалтын үйл явц ямар үр дүнтэй, хэрхэн хэрэгжиж байгааг хянах багш, суралцагч, эцэг эх болон бусдыг үнэлгээний ажилд оролцуулах зэрэг болно.

Явцын үнэлгээний хэлбэр

Явцын үнэлгээг хийхдээ багш дараах хэлбэрийг ашиглана: ажиглалт хийх тэмдэглэл хөтлөх суралцагчидтай ярилцах эцэг эхтэй ярилцах

сургах/сурах үйл ажиллагааны үр дүнг хянах суралцагчдын түвшинг тогтоох суралцагчдын бүтээлийн сан бий болгох

Суралцагчийн өөрийн үнэлгээ

Явцын үнэлгээний нэг чухал хэлбэр нь суралцагчийн өөрийн үнэлгээ юм. Өөрийн үнэлгээ нь нэг талаас суралцагчийг идэвхжүүлэх нэг хөшүүрэг, өөрийн сурах үйл ажиллагааг хянах, улам сайжруулах эрмэлзэлтэй болгоно. Нөгөө талаас, өөрийгөө үнэлж дүгнэхийг сурах арга барилын үндсэн арга болгож суралцагчдын сурах үйл ажиллагааны явцад хэвшүүлэх нь чухал ач холбогдолтой. Сургалтын явцад суралцагчид өөрийгөө шалгах даалгавраар дүгнэгдэж байх бөгөөд суралцагчдын өөртөө өгсөн үнэлгээг багш заавал тооцож байвал зохино. Иймд өөрийн үнэлгээний арга барил эзэмшүүлж хөгжүүлэхийг сургалтын үйл ажиллагааны нэг зорилго болгох хэрэгтэй.

Өөрийгөө үнэлэх асуудал бие дааж сурах арга барил эзэмшихэд чухал ач холбогдолтой байдаг. Тухайлбал, хэлний хичээл дээр тодорхой дасгал, даалгавар дээр ажиллахад суралцагч юунаас эхлэх, яаж ажиллах, эцэст нь ямар үр дүнд хүрэх вэ гэдгийг ухамсарлаж байвал өөртөө үнэлгээ өгөхөд ч хялбар бөгөөд ямар шалгуураар өөрийгөө үнэлэх нь ч тодорхой байна. Ингэхдээ суралцагчдад өөрийн үнэлгээний шалгуурыг танилцуулж хэрхэн хийх талаар бодит зөвлөгөө өгч чиглүүлж байх нь чухал юм.

Явцын үнэлгээ хийх үйлийн баримжааны хувилбар

Явцын үнэлгээг хийх арга зүйг хөгжүүлэх чиглэлд дараах үйлийн баримжааны хувилбарыг хэрэглэж болно. Гадаад хэлний боловсролын стандартын зорилго, зорилт, агуулгын

15

стандарт, үнэлгээний стандартын залгамж холбоог ойлгож, явцын үнэлгээний арга зүйг боловсруулах нь чухал гэдгийг санаж байх нь зүйтэй.

Үнэлгээний зорилго, төлөвшүүлэх цогц чадамжийг сонгох Сонгосон цогц чадамжийн тухайн түвшний шалгууруудыг анхаарлын төвд байлгах

Эдгээр цогц чадамжид харгалзах стандартын мэдлэг, чадваруудыг анхаарах Дээрх цогц чадамжийг төлөвшүүлэхээр гадаад хэлний сургалтын киррикилюмдээ сонгосон агуулга, арга зүйгээ тооцох Үнэлгээний гүйцэтгэлийн нөхцөлийг сонгох

Тухайн түвшний шалгуурыг баримжаалан үнэлгээний даалгаврууд боловсруулах Даалгавруудыг суралцагчдад зориулсан үнэлгээний бодит материал болгохыг анхаарах Суралцагч бүрт хүртээлтэй байх арга, хэлбэрийг сонгох Үнэлгээ хийх

Үнэлгээний анализийн хүснэгтийг тухайн түвшний танин мэдэхүйн шалгуурын үзүүлэлтээр сурагч тус бүрээр гаргахаар бэлтгэх Даалгавар бүрт үнэлгээний оноо өгөх арга зүй боловсруулах Суралцагчдын гүйцэтгэлд анализ хийх

Суралцагчдын гүйцэтгэлийг өмнөх даалгаврын гүйцэтгэлтэй харьцуулах Багш суралцахуйн үйл ажиллагааг боловсронгуй болгох зорилгоор цаашид төлөвлөхтэй холбогдсон мэдээллийг бүрдүүлэх Гадаад хэлний стандартын хэрэгжилтийн үнэлгээ дүгнэлт гаргах

Шинэ мэдээллийн дагуу цаашдын үйл ажиллагааг төлөвлөх, зохион байгуулах

Гурав. 7 дугаар ангийн англи хэлний сургалтын арга зүй

Нийгмийн болон хувь хүний хэрэгцээ, шаардлагын дагуу ЕБС-ийн англи хэлний боловсролын агуулга, арга зүй шинэчлэгдэн суралцах үйл явцыг хөгжүүлэхэд чиглэж багш нарын үйл ажиллагаа бүхэлдээ өөрчлөгдөх болж байна. Аливаа гадаад хэл нь харилцааны хэрэглүүр болох зарчимд тулгуурлан англи хэлний сургалтыг хэрэглээний үүднээс судлахаар болон заахаар зохион байгуулах шаардлагатай.

Сургалтын хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхдээ коммуникатив арга зүйн тогтолцоонд суурилсан Боломжийг тэнцүү олгох зарчим Судлах агуулгыг сонгох зарчим Багшлахуйн зарчим Сурахуйн зарчим Технологийн зарчим

Үнэлгээний зарчмыг баримталсан сургалтын аргыг тухайн агуулгын онцлогоос хамааран ганцаарчлан, хосоор, хэсгээр, багаар ажиллах, анги нийтийн хэлбэрээр ажиллах зэрэг хэлбэрүүдээс аль тохиромжтойг сонгон хэрэглэхээс гадна суралцагчдын онцлогт тохируулан хамтран ажиллах, суралцах боломж, орчин нөхцөлийг бүрдүүлнэ.

Коммуникатив арга зүй

Гадаад хэлний сургалтын коммуникатив зарчим дараах үндсэн тулгуур ойлголтоос бүрдэнэ.

Харилцаа юунд хэрэгтэй вэ? Харилцаа бол

16

суралцагчийн ерөнхий хөгжлийн болон сэдэл тэмүүллийн өдөөгч суралцагчийн сэтгэлгээний хөгжлийн үндсэн хүчин зүйл суралцагчид хүн төрөлхтөний туршлагатай танилцах боломжийг олгогч

суралцагчийн хамтын ажиллагаа, нийгэмших үйл явцын чухал хүчин зүйл ухамсар бүрэлдэн тогтох нөхцөл

хувь хүн нийгмийн бүтээгдэхүүний хувьд төлөвшин тогтох чухал нөхцөл бөгөөд хүчин зүйл юм.

Харилцааны үндсэн үүрэг:

мэдээлэл дамжуулан солилцох ( мэдээлэл өгөх, хүлээн авах, боловсруулах )

зохицуулах буюу регулятив ( хүний биеэ авч явахад нөлөөлөх, хамтын ажиллагааг зохицуулах г.м.)

сэтгэл хөдлөл илэрхийлэх (эмотив)

Гэхдээ амьдралд эдгээр функциуд хоорондоо харилцан хамааралтай, нягт уялдаатай байдаг. Өргөн утгаараа харилцаа гэдэг бол хүмүүсийн бие биендээ харилцан нөлөөлөх үйл ажиллагаа юм.

Хүмүүс ямар учраас хоорондоо харилцдаг вэ?

Харилцаанд орохын тулд ямар нэгэн хэрэгцээ байна. Хэрэгцээ нь ямарваа үйл ажиллагааны урьдчилсан нөхцөл болно.

Хэрэгцээнээс үүдэн харилцаанд орох сэдэл (мотив) үүснэ. Хэрэгцээ нь хувь хүний үйл ажиллагаатай ямагт холбоотой байна.

Хүмүүсийн харилцааны арга хэрэглүүр:

хэл ярианы арга хэрэглүүр (вербал) буюу ярих, сонсох, унших, бичих, паралингвистикийн арга хэрэглүүр буюу ярианы хөг аялгуу, зогсолт (пауз), хүч, хурд, чанга сул, хэмнэл, өнгө проксемикийн арга хэрэглүүр буюу биеийн хөдөлгөөн, биеийн байрлал, орон зай

кинесемик арга хэрэглүүр буюу дохио зангаа, нүүрний хөдөлгөөн, нүдний харц экстралингвистик арга хэрэглүүр буюу чимээ шууугиан ашиглах, хаалга тогших, уйлах, инээх г. м.

интерактив арга хэрэглүүр буюу идэвхтэй хамтын ажиллагаа зэрэг нь хүмүүсийн хоорондын харилцааны арга хэрэглүүрт багтдаг юм.

Харилцаа явагдах арга зам:

мэдээллийн арга зам (информатив, санал бодолоо солилцох, сэтгэгдэлээ хуваалцах, хүсэл сонирхлоо илэрхийлэх)

хамтын ажиллагааны арга зам (интерактив)

хүртэхүйн арга зам (перцептив) буюу хүмүүс бие биенээ мэдрэн ойлгох.

Англи хэлний хичээлийг зохион байгуулахдаа суралцагч төвтэй сургалтыг голлон суралцагчдаар өөрсдөөр нь мэдлэг бүтээлгэх замаар чадвар эзэмшүүлнэ. Сургалтын аргыг сонгохдоо эзэмшихүйн зүй тогтолд нийцүүлэн баримжааг ялган таних үед тохирсон сэдэлжүүлэх дасгалуудыг, баримжааг эзэмших үед мэдлэг бүтээлгэх дасгалуудыг, баримжааг үнэлж хөгжүүлэх үед чадваржуулах дасгалыг голлон сонгож багш суралцагчдыг чиглүүлэгч, дэмжигч, зохион байгуулагч, туслагчийн үүргийг гүйцэтгэнэ.

17

Суралцах үйл явц нь танин мэдэх зүй тогтлын дагуу явагддаг бүтээлч үйл явц учраас суралцагчид хичээлийн анги танхимд сэтгэн бодох арга барилаа хэрэглэн бүтээлчээр ажиллавал зохино. Иймд сургалтын явцад суралцагчид тодорхой үйл ажиллагаанд байнга оролцож өөрийгөө хөгжүүлэн мэдлэгээ бүтээнэ. Суралцах үйл явцыг оновчтой зохион байгуулахын тулд дараах загвар тохиромжтой болно гэж үзлээ. Суралцах үйл явцыг нэг бүхэл бүтэн, цогц цикл болгож тодорхой үе шаттай оюун ухааны үйлдэл хийх нь чухал. Английн судлаач Жим Скривенерийн дэвшүүлсэн санаанд тулгуурлан сурах үйлийн дараах циклыг авч үзье.

Òàíèí ìýäýõ

Áýëòãýõ

 

Õèéæ ã¿éöýòãýõ

 

 

 

Ä¿ãíýõ

 

Ñýðãýýí

 

ñàíàõ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Èëýðõèéëýõ

Энэхүү загвар танин мэдэх түвшний үе шаттай дүйцэж байгаа бөгөөд суралцах үйл ажиллагаанд суурилсан. Эхний шатанд суралцагчид шинэ зүйлийг таньж мэдэх буюу мэдээлэл хүлээн авч боловсруулна, дараагийн шатанд эзэмшсэн мэдлэг, хуримтлуулсан туршлага, ажиглалтад тулгуурлан боловсруулсан мэдээллийг хэрэглээнд оруулан хийж гүйцэтгэх тодорхой үйл ажиллагаанд оролцоно. Гуравдугаар шатанд суралцагчид ой санамжаасаа өмнөх мэдлэгээ сэргээн санах оюун ухааны үйл ажиллагаанд оролцоно. Дөрөвдүгээр шатанд шинэ мэдээллийг хүлээн авч ойлгосноо янз бүрийн хэлбэрээр илэрхийлнэ, шинэ мэдлэгээ шинэ нөхцөлд хэрэглэх оролдлого хийнэ. Дараагийн шатанд оюун ухааны үйл ажиллагаанд дахин оролцож шинээр мэдсэн зүйлээ бататган дүгнэлт хийнэ. Эцсийн шатанд суралцагчид хийсэн дүгнэлтэд үндэслэн дараагийн үйл ажиллагаа хийх бэлтгэлээ хангана. Ийнхүү энэ цикл давтагдаж нэг хичээлийн турш суралцагчид хэд хэдэн үйлийн баримжаатай болно. Мөн тухайн үе шатны үйл ажиллагаанд тохирсон арга барилыг суралцагчид хэрэглэж сурах юм бол уг загвар илүү үр дүнгээ өгнө.

Суралцах арга барил эзэмшсэн суралцагчдыг дараах үндсэн шинжээр тодорхойлно. Үүнд:

суралцах үйлээ төлөвлөдөг, зохион байгуулдаг, үнэлдэг суралцах арга барилаа тодорхойлж чаддаг мэдээлэлтэй ажиллан хэрэглэж чаддаг аливаа зүйлд бүтээлч, шүүмжлэлтэй ханддаг аливаа зүйлийг туршдаг аливаа зүйлийг тогтоох аргыг хэрэглэдэг

алдаагаа засахыг оролддог, өөрийгөө хянадаг аливаа зүйлийг мэдэж авахын тулд урьдчилан таамаглал хийдэг сэтгэн бодох, задлан шинжилгээ, дүгнэлт хийж чаддаг

бие даан ажиллаж мэдлэгийнхээ хүрээг тэлэхийг оролддог хичээлийн танхим болон гадуур сурах боломж хайж идэвх санаачилгатай ханддаг бусадтай хамтран ажиллаж чаддаг

18

Багш нар суралцагчдад мэдлэг бүтээх аргаас зааж өгч улмаар хэвшил болгохыг зорих хэрэгтэй. Мэдлэг бүтээх аргыг ангилж дараах байдлаар хэвшүүлбэл зохино.

ТАНХИМД МЭДЛЭГ БҮТЭЭХ ҮЙЛ ЯВЦ

Элемент

Үйл ажиллагаа, үйл, үйлдэл

 

 

Удиртгал

Асуудал дэвшүүлэх, бэлэн мэдлэгийг илрүүлэх, түүнтэй

 

холбох, хэрэгцээ, сонирхол төрүүлэх, сэдэл үүсгэх, хамтарч

 

ажиллах үйлийн болон сэтгэл зүйн орчин бүрдүүлэх

 

Даалгаврын гүйцэтгэлийн эцэст суралцагчид юу бүтээсэн

Даалгавар

байхыг тодорхойлох

 

Суралцагчдын даалгавар гүйцэтгэх үйл ажиллагаа, үйл,

Дэг, харилцан

үйлдлийн үе шатыг тодорхойлох, хамтарч харилцан сурах

ажиллах стратеги

үйлийн стратегийг тогтоох

 

Суралцагчдын даалгавар гүйцэтгэхэд нь тус болох

Багшийн

мэдээллийн нөөцөөр туслах

зааварчилгаа

 

 

Суралцагчдыг бүтээлээ үнэлэх арга зүйгээр хангах

Үнэлгээ

 

 

Юу эзэмшсэнээ нэгтгэн дүгнэх, бусдадаа үзүүлэх боломж

Дүгнэлт

гаргах

 

 

ХЭЛНИЙ МЭДЛЭГИЙН БҮТЭЦ

ÕÝËÁÝÐ ÓÒÃÀ

ХЭРЭГЛЭЭ

19

Мэдлэг бүтээх үндсэн аргууд:

Эрэл хайгуул хийх Ажиглах Задлан шижлэх Ангилах Төрөлжүүлэх Харьцуулах Жиших Нэгтгэх

Таамаглал дэвшүүлэх Загварчлах / хувиргах Нягтлах Эргэцүүлэх Илтгэх Хэлэлцэх

Нэгж хичээлийн арга зүй

Нэгж хичээлийн арга зүй нь үйл ажиллагааны дараалал буюу ээлжит хичээлийн бэлтгэлээр / конспект / хэрэгжинэ. Ээлжит хичээлийн бэлтгэлийг төлөвлөхдөө хичээлийн төрөл, тухайн ангийн суралцагчдын нас, сэтгэхүйн онцлог, хэрэгцээ, сонирхол зэргээс хамаарч хичээлийн үе шат бүрт ямар үйл ажиллагаа явуулахыг, ямар дараалалтай байхыг сайтар тодорхойлно.

Ингэхдээ багшийн номонд өгсөн зааварчилгаа зөвлөмжийг бүтээлчээр ашиглан, өөрийн арга зүй, шинэлэг болон амжилттай хэрэгждэг санаа, бусдын туршлага зэргээр баяжуулан боловсруулахад анхаарах нь зүйтэй.

Хэт их хэлбэрт анхаарсан, өнгөц, оновчгүй, тухайн сэдэв, орчин ахуйтай уялдаагүй арга хэлбэр сонгож авахаас зайлсхийж суралцагчдыг чадваржуулахад чиглэсэн арга зүйг сонгож авах нь нэн чухал. Суралцагчдыг үйл ажиллагаанд чиглүүлсэн сурах бичгийн болон багшийн зааварчилгааг англи хэлээр өгч хэвшүүлэх нь суралцагчдад зөв дадал олгоно гэдгийг мөн анхаарахад илүүдэхгүй.

Одоо та бүхэнд 4 багшийн хичээлд ажиглалт хийн хичээлийн бүтцийг нарийн судалсан талаарх нэгэн судалгааг танилцуулая. Багш нар хичээлийн зорилго, хэлбэр, тухайн ангийг онцлог зэргээс шалтгаалан арга зүйгээ дор дурдсан шинжүүдээс тохируулан сонгож хичээлээ төлөвлөх нь зохимжтой.

Хичээлийн анализийг хийхдээ дараах элементийг харгалзан үзэж тулгуур болгосон бөгөөд хичээлийн ерөнхий явцыг тоймлон тайлбарлалаа.

хэл зүйн (Linguistic)

танин мэдэхүйн (Cognitive) хэрэглээний (Pragmatic)

мэдээллийн (Informative)

багш төвтэй (Teacher centered ) суралцагч төвтэй (Student centered)

ганцаарчилсан (Individual )

хамтарсан (Interactive)

20

1-р хичээл: Тухайн багшийн хичээлийн ерөнхий дарааллыг харуулбал: Багш гэрийн даалгаварт өгсөн дүрмийн дасгалаа шалгаж, өмнө нь уншсан аялалын тухай сэдвийн дагуу асуулт асуухад уг асуултад суралцагчид урдчилан бэлтгэсэн хариултаа ээлжлэн уншиж хариуллаа.

Үүний дараа багш бас нэгэн аялалын тухай хөгжилтэй түүх уншин хүүхдүүдээр цээж бичиг хийлгэн гэрийн даалгаварт уншаад ирэх даалгавар өгснөөр хичээл дууслаа. Энэ хичээл уламжлалт арга барилд тулгуурласан, хэл зүйн мэдлэгийг голлосон байсан. Багш голлох үүргийг гүйцэтгэж, суралцагчид бие даан багшийн заавраар даалгавар гүйцэтгэж байлаа.

Багш төвт сургалтыг хэт их барьснаар суралцагчийн хамтран ажиллах, мэдлэгийг бүтээх, танин мэдэх чадварууд төдийлөн эрчимтэй хөгждөггүйг дээрх графикаас харж болно.

2-р хичээл: Энэ хичээлийг 1-р хичээлтэй харьцуулахад сурагч төвт сургалтыг зорилгоо болгосноор танин мэдэхүйн болон хамтран ажиллах чадвар дээшилж хэрэглээний чадвар нь огцом нэмэгдсэн байна. Тухайн багшийн хичээл суралцагчдыг хамтран гүйцэтгэх сэдэл төрүүлсэн дасгалаар эхлэв. Нэгэн орны уламжлалын талаар таавар таалган warm up дасгал хийгээд, тэр орны со лын талаар бичсэн богино түүх уншиж өгөөд энэ түүхээ хэсэгчлэн хувааж бэлтгэсэн материалаа суралцагчдад өгч эвлүүлгийн аргаар ( jigsaw) нийлүүлэн гүйцэтгэх даалгавар өглөө.

Суралцагчдыг уг дасгалыг гүйцэтгэсний дараа тухайн эхийг ойлгосон эсэхийг богино асуулт асуун шалгаад дүрийн тоглолт хийх даалгавар хийлгэв. Төгсгөлд нь “Энэ хот хуучин хот уу, шинэ хот уу “ гэсэн сэдвээр хэлэцүүлэг явуулснаар энэ хичээл дууслаа.

21

Танин мэдэхүйн болон хамтран ажиллах, мэдээллийн шинжүүдэд түлхүү төвлөрөн суралцагч төвт сургалтыг явуулснаар багшийн оролцоо багасч, харин суралцагчдын хэрэглээний чадвар нь сайжирдаг. Бид энэ багшийг шинэчлэгч багш гэж тодорхойллоо.

3-р хичээл: Дараагийн багшийн хичээл эрүүл мэндээ хамгаалах сэдэв бүхий асуултаар эхэллээ. Дасгал нь хэл зүйн болон танин мэдэхүйн чиглэлтэй байсан бөгөөд багшийн харилцаа үгээ давтан хэлэх, суралцагчдын танин мэдэхүйн үйл ажиллагааг дэмжсэн хэлбэртэй байлаа. Үүний дараа эрүүл мэндээ хамгаалах хөтөлбөрийн тухай нэгэн эх уншиж ойлгосноо харгалзуулан холбох хэлбэртэй дасгалаар шалгах даалгавар өглөө.

Энэ дасгал нь суралцагчдын ерөнхий мэдлэгийг нэмэгдүүлсэн, унших чадвар болон танин мэдэхүйн үйл ажиллагааг хөгжүүлэхэд дөхөмтэй байв.

Ингээд хэл зүйн хэсэг эхэлж баймж үгийн талаар хичээлийг багш зааж “эрүүл байх 10 зөвлөмж” гэсэн бичвэр уншаад суралцагчид энэ жишээг ашиглан зөвлөмж бичиж бие биедээ өгөв.

Интерактив буюу хамтарсан шинж бүхий энэ даалгавар нь суралцагчдын хэрэглээний болон танин мэдэхүйн мэдлэгийг баяжуулах зорилготой байлаа.

22

Уг хичээлд багш сурагчийн үүрэг оролцоо ойролцоо байх бөгөөд бүх суралцагч өөрөө мэдээллийг олж авч, мэдлэгээ бүтээх чадвараа дээшлүүлж байгааг харж болно. Мөн сүүлд хийсэн дасгалаар суралцагчийн хэрэглээний чадвар өндөр болж байна. Энэ хичээлийг бид Тэнцвэртэй ( Balanced) хичээл болсон гэж үзэж байна.

4-р хичээл: Хичээл дүрмийн мэдлэг болон харилцааны шалгасан асуултаар эхэлж, явцын дунд асуулт асуух, зураг дүрслэн тайлбарлах аргыг түгээмэл хэрэглэж байв. Мөн харилцан яриаг олон хэрэглэж байсан бөгөөд сонсох, унших, үг болон үйл явдлыг өөрчлөн орлуулах гэсэн даалгаварыг багтааж байлаа.

Сурах бичгийн салшгүй нэг хэсэг гэж үзэн бичвэр дээр суурилсан үг хэллэг, өгүүлбэр орчулах, асуултанд хариулах, дүрмийн дасгал ажиллах, нөхөх хэлбэртэй дасгал ашиглах, өгүүлбэр гүйцээх гэх мэтийн даалгаваруудыг хийж гүйцэтгэв.

Багш асуулт асууж суралцагчид ганцаарчлан асуултанд хариулах, сурах бичгийн дасгалыг мөн ганцаарчлан хийх зэргээр суралцагчийн ганцаарчилсан үйлийг хэт их хөгжүүлэх нь тэднийг хамтын ажиллагаанд нэгдэх, багаар ажиллах боломжийг бага олгож байгаа юм.

23

Багш төвт сургалт хэт давамгайлсан ийм хичээл харилцааны чадварыг төдийлөн суулгахгүй бөгөөд тэдний хэрэглээний чадварыг хөгжүүлэх зорилгыг голчлон агуулсан байдаг.

Эдгээр 4 хичээлээс харахад 2 ба 3 дахь хичээл нь англи хэлний хичээлд илүү тохиромжтой хэлбэр бөгөөд 1 ба 4 –р хичээлийн ижил төст хэлбэрийг зайлшгүй шаардлагатай цөөн тохиолдолд хэлбэр хэмжээг нь тохируулан хэрэглэж болох юм.

English 1, 2, 3, 4, 5, 6 цуврал сурах бичигт өгсөн дасгал, хичээлийн бүтэц нь суралцагч төвт сургалтыг явуулахад бүрэн чиглэгдсэн болно. Багшийн номонд тусгагдсан багш нарт зориулсан зааварчлага, үндсэн санааг сайтар уншин танилцаж боловсруулан хичээлийн бэлтгэлээ хангаж байх нь багш нарын үүрэг юм. Иймд ээлжит хичээлийн конспектийг заавал боловсруулж байх шаардлагатай.

Олон улсын практик үйл ажиллагаанаас харахад хичээлийн конспектийг сүүлийн үед олон янзын загвараар хийдэг болсон тул бид багш нарт зориулан нэгэн загвар толилуулж байна.

 

 

Lesson plan format

 

 

 

Course:

Date:

Teacher:

Time:

Recent information covered:

 

Materials needed:

 

 

 

 

 

 

OBJECTIVES

Theme/ Topic

 

 

 

 

 

24

Aims

Skills

Functions

Structures

Vocabulary

Phonetics

Learner training

Affective

Performance behavior conditions standards

Other

Дээрх загварыг танхимын сургалтад ашиглахад тус болох зорилгоор хичээлийн бүтцийн хэсэг бүрийн чиглэлийг тодорхойлох асуултыг танилцуулж байна. Ингэснээр тус загвар багшид илүү ойлгомжтой болно.

Theme/Topic/ Situations

1.

Why have I chosen this topic? Was it dictated by the text?

 

2.

Is it of interest to the students?

 

3.

How can I personalize the material (i.e., make it relevant to the

 

students)?

 

4. What is the best way to present this topic initially (e.g., reading,

 

pictures, music, etc.)?

 

5. Does this topic suggest certain situations?

Aims

1.

What is the general purpose of this lesson?

 

2. What do I want to encourage the students to do?

 

3.

What do I want the students to get out of this?

Skills

1.

Does the topic of this lesson suggest a particular skill(s) which

 

should be focused on?

 

2. Does the material I have chosen to use in class pre-determine a

 

particular skill(s)?

 

3. For which skills do native speakers use the structures and

 

functions presented in this lesson?

 

4.

How can (should) I integrate all four skills in this lesson?

Functions

1.

In what "real life" situations does one find these vocabulary

 

items?

 

2.

What structure(s) is used to perform this function(s)?

 

 

25

 

3.

What skill(s) is suggested by this function(s)?

 

4.

In what situations do native speakers use this function(s)?

 

5.

What activities would allow students to use this function(s) in a

 

communicative way and for a real purpose?

 

Are there any topics suggested by this function?

Structures

1.

What structure(s) would a native speaker use in this context?

 

2.

How can I present this structure(s) in context?

 

3. What are some functions commonly performed using this

 

structure(s)?

 

4. Do the students already know the structure(s)?

Vocabulary

1.

Is there any new/unfamiliar vocabulary in the material?

 

2.

Are there any idioms suggested by the topic/situation(s)

 

chosen?

 

3. What is the best way to present the vocabulary items (e.g., cloze

 

test, quiz, pictures, etc.)?

 

4.

How can I get the students to practice using this new

 

vocabulary?

 

6.

Phonetics

1.

Are there any phonetic aspects of the structures that should be

 

addressed (e.g., "what do you do?" becomes "whatdyado?")?

 

2.

Any differences between American and British English?

Learner Training

1.

Are there any skills, apart from language, that I can train my

 

students in (e.g., note-taking, outlining, study skills, self-evaluation,

 

etc.)?

 

2.

Can I help my students find out more about their personal

 

learning styles?

 

3.

How can I help my students improve their learning?

 

 

 

Affective

1.

What type of atmosphere do I want to create and what is the

 

best way of doing this?

 

2.

How can I help the students feel comfortable?

 

3. Can (should) the students have fun with the activities I have

 

planned?

Performance

1.

What do I want the students to be able to do at the end of the

 

lesson?

 

2.

How can I determine if this is accomplished (i.e., how can I

 

evaluate their performance)?

 

3.

Under what conditions will I evaluate their performance (e.g.,

 

role-play, test, etc.)?

 

4. What standards will I use to evaluate the students?

Lesson structure

Phase

Time

Activity

Grouping

Comments

Preparation

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Presentation

 

 

 

 

26

Communicative

Practice

Evaluation

Follow-up

What potential problems can I identify?

What can I do about them?

Questions to Answer about Lesson Structure:

Preparation

1. What is the best way to introduce the topic?

 

2.

How can I get the students interested in the topic?

 

3.

How much time should I spend on this phase?

 

4.

How can I get the students to contribute to this part of the lesson?

 

5.

Can I use the students' previous knowledge or prediction abilities?

Presentation

1. Does my presentation depend on the materials I have (e.g., a

 

song, textbook, travel brochure, newspaper, etc.)?

 

2.

What do my students need to know in order to perform the tasks I

 

have set for them?

 

3.

What is the best way to present this?

 

4.

How can I make the students actively participate in this phase?

 

5.

What can I elicit from the students and what do I need to "teach"?

 

6.

Do I need to review/preview vocabulary?

 

7.

Will they be working with structures of functions they don't know?

Communicative

1. Are the tasks, activities, and/or experiences I have chosen based

Practice

on what was presented in the previous phase?

 

2.

Are the tasks communicative? Are they learner-centered?

 

3.

What should my role as teacher be during this phase (e.g.,

 

facilitator, resource, participant, etc.)?

 

4. What types of activities would work best here (e.g., information-

 

gap, jigsaw, interview, etc.)?

 

5.

What sort of classroom arrangement would best fit the learning

27

 

experiences I have chosen (e.g., discussion circle, small groups,

 

etc.)?

Evaluation

1.

How can I best determine if the students have learned what I

 

wanted them to?

 

2.

Is this part of my lesson student-centered?

 

3. What is the best way to arrange the class for this phase?

 

4.

Can I help the students learn to evaluate themselves?

 

5.

What types of learning experiences would be best for this phase of

 

the lesson (e.g., a general discussion, student presentations, group

 

projects, role-plays, etc.)?

Follow-up

1.

What can I have the students do that will reinforce what they have

 

learned in this lesson?

 

2.

Should this be done as homework or in class (maybe for the next

 

lesson)?

Reflecting on the Lesson:

 

What was the best thing about the lesson?

What did I enjoy most? What did the students enjoy most? How did the students react? Why?

What would I change about the lesson if I used it again?

At what points in the lesson could I have engaged the students more? How? Were the students able to do what I wanted them to do? Why/why not?

Add your own questions...

Англи хэлний сургалтыг англи хэлээр явуулах нь багш нарт шаардлагын нэг юм. Иймээс англи хэлээр сургалтын үйл ажиллагааг зохион явуулахад багш нарт тус болох үүднээс дараах үг хэллэгийг анги танхимд хэрэглэхийг зөвлөж байна.

SOME PHRASES TO HELP TEACHERS

It is a good idea to use English as much as you can: this means pupils not only learn the language in the book but also have to learn from you through your instructions and questions. The more English you use, the more your classroom will become to feel like an English speaking place. As your pupils learn more English, they will begin to ask you questions in English.

In general there is no need to translate instructions. Try giving instructions in English fist, then ask a couple of questions to check in Mongolian, e.g. Who are you going to work with? Are you going to write or speak? If necessary, translate just the words your pupils have problems with, and then repeat your instructions in English. Here are a few phrases which will help you to use English in your classes.

To start your class:

Hello.

How are you today?

What day is it?

What‟s the date today?

Is anyone away today?

What was your homework for today?

Let‟s check your homework.

28

To revise:

What‟s…?

Can you remember…?

Let‟s revise the words

To say what the lesson is about:

Today we are going to…

Let‟s think / talk about…

To tell pupils what to do:

Look at page X / the blackboard / this picture/ me Listen to the cassette / CD

Repeat after me

Open / close your books Listen and say it

Say it again

Answer the questions Write this in your notebook Work with your partner

Ask/ tell your partner…

Let‟s read / sing / play a game Draw a picture of…

Copy the table / chart / sentences / words into the words into your notebook.

Stand up / sit down / come here / go to the … For homework …

To control your pupils:

Please speak English

Don‟t speak Mongolian

Listen, please

OK, that‟s enough

Everybody stop now

Have you finished?

Have you done it?

Are you ready?

To give praise and to correct:

Good / Very good

Well-done

That‟s not quite right

Try again

To end your lesson:

That‟s all for today

The lesson is over

See you tomorrow / on Monday, .…

Have a good time / weekend / holiday

Questions you can use when pupils know more:

How is your family?

What did you do yesterday?

What are you going to do tonight?

29

Do you like …?

What did we do in class yesterday?

Is everything clear to you?

Did you understand …?

Have got any questions?

What was difficult for you?

Was it easy for you?

How did you do your homework?

Phrases you can teach pupils to use:

What‟s … in English?

What does … mean?

How do you spell … ?

How do you say this word?

Can you say that again?

I‟m sorry, I don‟t understand.

I‟m sorry, I don‟t know.

Англи хэлний багшид тавих шаардлага

Мэргэжлийн хувьд:

Орчин үеийн англи хэлний багш бүтээлч идэвх санаачилгатай, мэргэжлийн мэдлэг боловсрол өндөртэй, өөрийгөө хөгжүүлэхийг байнга эрмэлздэг, харилцааны со лтой байвал зохино. Түүнчлэн дараах шаардлагыг хангана:

англи хэлний мэдлэг, чадвараа байнга хөгжүүлэх сурах / сургах үйл ажиллагааны онолын үндсийг судлан хэрэгжүүлэх

гадаад хэлний боловсролын арга зүйг хөгжүүлэх, төрөл бүрийн аргыг хослуулан хэрэглэх тухайн нөхцөл байдалд нийцүүлэн арга зүйгээ зөв оновчтой сонгох

суралцагчдын эрэлт хэрэгцээ, гадаад хэл сурах авьяас чадвар болон хувийн онцлогийг судлан харгалзах өөрийн практик үйл ажиллагааг тасралтгүй хянах, үнэлэх, сайжруулах

сүүлийн үеийн мэдээллийн технологийг эзэмшин байнга ашиглах өөрийгөө хөгжүүлэн боловсруулахын тулд шинэ санаа, үйл ажиллагааны арга

хэлбэрийн эрэл хайгуул хийж сурган хүмүүжүүлэх үйл ажиллагаандаа бүтээлчээр нэвтрүүлэх англи хэлний сургалтын зохистой орчин бүрдүүлэх

Хувийн с зүйн хувьд:

суралцагчидтай нөхөрсөг дотно, нээлттэй харилцаа тогтоож ажиллах суралцагчдын үзэл бодол, хамт олны дунд эзлэх байр суурь, эрхийг нь хүндэтгэх

суралцагчдыг хөгжүүлэхэд байнга анхаарч дэмжлэг туслалцаа үзүүлэх, удирдан чиглүүлэх

суралцагчид, бусад багш нар, сургуулийн удирдлага, эцэг эх, олон нийттэй хамтарч ажиллах бүтээлч хандлагатай идэвхтэй субъект болохйг эрмэлзэх

Англи хэлний сургалтын орчин бүрдүүлэх:

Аливаа гадаад хэл сурахад тухайн хэлний орчин зонхилох үүрэгтэй тул суралцагчид тухайн хэлээр харилцах, тухайн хэлийг хэрэглэх дадлага хийх боломж, нөхцөл бүрдсэн

30

байвал сая үр дүн гарна. Иймд англи хэлний орчин бүрдүүлэхэд багш онцгой анхаарал тавьж ажиллана.

Нэгдүгээрт, багш өөрөө англи хэлийг сайн эзэмшсэн байвал зохино. Англи хэлний хичээлийг англи хэлээр зааж, суралцагчидтай тухайн хэлээр харилцаж суралцагчдыг идэвхтэй харилцаанд сургана.

Хо рдугаарт, анги танхимыг боломжийн хэрээр тохижуулж хэлний бичил орчин үүсгэнэ. Гуравдугаарт, суралцагчдыг сонсох, үзэж харах, уншиж судлах материалын цуглуулга хийж хичээл дээр болон хичээлээс гадуур хэрэглэх боломжоор хангана. Ялангуяа хэлний түвшин бүрт зориулсан сонсох материал хангалттай байж суралцагчдын сонсох чадвар болон зөв дуудлагыг нь хөгжүүлэхэд анхаарна.

Сургалтын идэвхтэй хэлбэр болох хосоор, бүлэг хэсгээр хамтарч ажиллах буюу үйл хөдөлгөөн шаардсан дасгал даалгавар зэргийг байнга ашиглаж суралцагчдыг идэвхтэй бөгөөд сонирхолтой хэлбэрийн харилцааны үйл ажиллагаанд оруулна.

Дөрөв. 7 дугаар ангийн англи хэлний сургалтад ашиглах хэрэглэгдэхүүн

7 дугаар ангийн англи хэлний сургалтад English цуврал сурах бичгийн хо рдахь номыг ашиглана.

“ENGLISH 2” СУРАХ БИЧГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА

“ENGLISH 2” нэртэй сурах бичгийг 6 дугаар ангийн суралцагчдад зориулсан болно. Тус сурах бичгийн агуулгыг гадаад хэлний боловсролын стандарт, англи хэлний хичээлийн агуулгын үлгэрчилсэн хүрээ, сурах бичигт тавигдах шаардлагыг баримтлан боловсруулсан юм. Тухайн түвшний болон насны суралцагчдын хэрэгцээ, сонирхолд нийцүүлэн өмнөх сурах бичгийн агуулгатай залгамж холбоотойгоор бүлэг сэдвийн агуулгыг сонгож англи хэлний үндсэн чадварыг (сонсох, ярих, унших, бичих) интеграцчилан цогцоор нь хөгжүүлэх зорилт тавьсан. Үүний зэрэгцээ суралцагчдад цогц чадамж төлөвшүүлэх чиглэлийн дагуу хичээл тус бүрийн агуулгад англи хэлний тухай мэдлэг (шинэ үг хэллэг, хэлний бүтэц) бүтээх, англи хэлний чадварыг хөгжүүлэх, англи хэлээр харилцах, бусадтай хамтран ажиллаж нийгэмших боломжийг бүрдүүлснээрээ энэхүү сурах бичиг онцлогтой юм. Багш, суралцагчдад зориулан хичээл бүрийн зорилтыг эхэнд нь (Aims box) дэвшүүлсэн бөгөөд хичээлийн төгсгөлд (Remember box) суралцагчид англи хэлний мэдлэгээ ямар хэрэглээнд оруулж сурахыг сануулж өгсөн. Хичээл тус бүрийн зохион байгуулалтыг авч үзвэл, эхэнд нь тухайн хам сэдвийн хүрээнд англи хэлний шинэ мэдлэг бүтээх, хэрэглэж сурах, дадлага хийх, өөрийн амьдрал, хэрэгцээ, сонирхолтой уялдуулан бүтээлч хэрэглээнд оруулах зэрэг үндсэн зарчмаар суралцагчид англи хэлний мэдлэг, чадвараа хөгжүүлэх юм. Сурах бичиг нь 15 бүлэгтэй, бүлэг тус бүр нь 4 хичээлтэй.

Сурах бичгийн агуулгыг ийнхүү зохион байгуулахын зэрэгцээ бодит амьдралын холбогдолтой зураг, хүснэгт, баримт, мэдээлэл зэргийг дидактик зорилгоор ашиглан суралцагчдад бие даан ажиллах боломжийг олгож байгаа юм. Ингэснээрээ суралцагчид мэдээлэлтэй ажиллах, сурах арга барил эзэмших, түүнийгээ хөгжүүлэх чадвартай болно. Номын төгсгөлд суралцагчдын судлах англи хэлний дүрмийн хураангүй, шинэ үг, хэллэгийн толийг хавсаргасан.

Сурах бичгийг дагалдах дасгалын ном, багшийн ном, сонсох бичлэгтэй тул англи хэлний сургалтын хэрэглэгдэхүүний иж бүрдэл болсон. Дасгалын номонд суралцагчдын ажиллах нэмэлт дасгал, шинээр эзэмшсэн мэдлэг, чадвараа бататгах даалгавар, өөрийн сурлагын амжилтыг үнэлэх хуудас зэргийг тусгасан. Багшийн номонд сурах бичгийг ашиглах арга зүйн зөвлөмж, суралцагчдын мэдлэг, чадварыг шалгах 4 тест, сурах бичиг

31

болон дасгалын номонд орсон бүх дасгал, даалгаврын хариуг оруулсан болно. Багшийн номыг багш нар өөрийн ширээний ном болгож хичээлийн бэлтгэл хийхдээ байнга ашиглаж байх нь чухал.

Англи хэлний хичээлийг үр дүнтэй болгохын тулд анги танхимд дараах сургалтын хэрэглэгдэхүүнийг зайлшгүй хэрэглэх хэрэгтэй:

Сурах бичиг Дасгалын ном Багшийн ном Сонсох хуурцаг

Тараах материал, бодит үзүүлэн Толь бичиг

Техник хэрэгсэл /магнитофон, компьютер, LCD, кодоскоп гэх мэт/ Нэмэлт материал /унших ном/

Сургалтын хэрэглэгдэхүүнийг бүрэн ашиглаж англи хэлний сургалтын зохих орчин бүрдүүлэх нь чухал.

32

ХАВСРАЛТ

7 дугаар ангийн англи хэлний сургалтын агуулгад туссан харилцааны үг хэллэгийг суралцагчид эзэмшиж хэрэглэх чадвартай болох нь чухал. Иймд багш нарт зориулан тусгайлан гаргаж бэлтгэсэн хэрэглээний үг хэллэгийн үлгэрчилсэн жагсаалтыг толилуулж байна.

EXAMPLES AND FUNCTIONS OF COMMUNICATION

Application of the examples and functions of communication below are recommended in oral and written language activities, while other examples may be used.

The words/phrases in parentheses are those that may be omitted. This list indicates words/phrases appropriate to the circumstances.

 Greetings

-When Meeting and Partying

Hello!

Hi!

Good morning / afternoon/evening.

Good-bye/Bye.

So long.

See you (later).

Take care.

Have a nice day.

I haven‟t seen you for ages.

-Inquiring about one‟s Welfare

How are you?

How‟s it going?

How‟s everything?

How are you doing?

How have you been?

What‟s up?

-Inquiring and Answering about Welfare

Fine, thanks.

I‟m okay, thanks.

Not (too/so) bad, thanks.

-Requesting someone to pass on a word of greeting to someone else

Say hello to … (for me).

Please give my best wishes to … .

Remember me to … .

 Introducing

-Introducing Oneself

I‟m … .

My name is … . Let me introduce myself (to you).

-Introducing Others

33

This is my friend, … .

I‟d like you to meet … .

I‟d like to introduce … to … .

-Replying to an Introduction

Nice to meet you.

I‟m glad to meet you.

It‟s a pleasure meeting you.

I‟ve been looking forward to meeting you.

 Expressing Gratitude

-Expressing gratitude

Thank you (very much).

Thanks (a lot).

I‟m very grateful.

It was very nice of you (to help me).

-Replying to Gratitude

Sure.

You‟re welcome. No problem.

(It was) My pleasure.

Don‟t mention it.

I was delighted to (be able to help) … .

 Attracting to Attention

Look.

Listen.

Excuse me.

Pardon me.

Hello, can you help me?

You know what?

May I have your attention (, please)?

 Praising, Congratulating, and Admiring

-Praising

(Very) Good! Good (for you)! Well done! Excellent!

(You did a) Good job!

-Congratulating

Happy birthday (to you)!

Congratulations!

-Replying to Praise

34

How nice (of you)!

I‟m glad you like it.

-Exclamation

What a nice …!

How … she is!

-Encouragement

Good luck!

Don‟t worry.

Cheer up.

 Making an Appointment

-Suggesting an Appointment

How about …?

What about …?

Let‟s … .

Shall we …?

Can you make it (at ten)?

Why don‟t you …?

Why not …?

-Replying to Suggestions

Sure.

Okay. /Ok.

Why not?

No problem.

Of course.

Certainly

I‟m willing to … .

Of course not.

Sorry, I can‟t.

Sorry (, I have an appointment).

I‟m afraid not.

I‟d love to, but I can‟t.

I don‟t (really) want to … .

I don‟t think I can … .

 Support

-Expressing support

Good luck (with your …/the …)!

Have a good … .

Have fun!

All the best.

I wish you well.

I‟ll keep my fingers crossed!

I hope/wish … .

35

-Replying to support

Thank you (very much).

Many thanks.

 Offering Food and Responding

-Offering food

Go ahead. Help yourself.

Do you want some more …?

What will you have?

Would you like some …?

-Accepting, Declining

Yes, thank you.

Yes, please.

No thanks. (I‟d rather have some … .)

 Checking Comprehension

Is that clear?

Are you with me?

Do you know what I mean?

Repeating one’s Question

Excuse/pardon me?

What (did you say)?

I‟m sorry?

You did what?

I don‟t understand.

Beg your pardon.

Could you say that again (, please)?

 Calling and answering on the Telephone

Hello?

This is … speaking.

May I speak to …?

Can I leave/take a message? Who‟s calling, please?

 Continuing a Conversation

Sorry?

What?

Excuse/Pardon me?

(I‟m sorry, but) I didn‟t hear you.

I beg your pardon?

Would you say that again? Could you repeat that?

36

I nearly forgot!

Could we move on to ...?

I don‟t understand.

Could you say that again (, please)?

 Ending a conversation

(Sorry, but) I have to go now.

(Well,) I‟m afraid I must go now. I hate to interrupt you, but …

 Proposing and inviting

-Proposing and inviting

Can you join us?

Would you like to …?

What / How about …?

Why don‟t you …?

-Accepting a proposal, invitation

Okay! / OK! Great!

All right!

(That) Sounds good. Why not?

With pleasure

(Thank you.) I‟d love to.

-Declining a proposal, invitation

(I‟m) Sorry, I can‟t.

Maybe next time

Thank you (for asking me), but … .

 Questioning and answering factual information

-Asking for Information

Can you tell me (about) …?

Do you know (about) …?

How many …?

Do you have …?

What time is it?

Whose pencil is …?

Have you heard about …?

-Replying to Questions

(Yes,) I know … . I heard … .

 Confirming Facts

-Confirmation

Is this your …?

37

Aren‟t you …?

That‟s … .

 Describing Facts

She has … .

My mother is … .

He is wearing … . There is … in the … .

 Reporting

He takes a walk … .

I met … (yesterday).

I‟ve never seen … .

She has told me about … .

 Making Corrections

(Sorry.) It‟s not right.

(I‟m afraid) …‟s wrong.

You‟ve made a mistake.

I don‟t think … .

Let me put it this way.

 Inquiring about English expressions/pronunciation

Do you say … (or …)?

How do you pronounce …?

How do you spell …?

Is this the right/correct spelling of …?

Do you spell … with …?

Can I say …?

Is this (sentence) correct?

What does … mean?

What is another word for …? What should I say if/when …?

 Comparing

I‟m taller than … . She is as old as … .

 Buying Objects

May I help you?

How much is it?

I‟ll take it.

I‟m looking for … .

38

 Ordering Food

May I take your order?

Are you ready to order?

For here or to go?

I‟d like to have … .

 Consenting, Dissenting

-Asking for Consent

Okay? /ok? Right?

(Is this) All right with you? Would/Do you agree (with …)? Don‟t you think so?

Are you for …?

-Consenting

Me, too.

Same here.

Good! /Great! /Fine!

I agree.

That‟s (quite) right.

That‟s a good idea.

I‟m with you (on that).

That‟s a good point.

-Dissenting

I don‟t think so.

I‟m not happy about … .

It‟s all wrong.

I‟m against … .

 Confirming Memory

-Asking of Memory

(Do you) Remember …? Have you forgotten…?

-Asking about remembered facts

(Yes,) I remember … I„ll never forget …

I can see …

I forgot about that.

 Expressing possibilities, impossibilities

-Asking about possibility

Can you …?

Do you know how to …?

-Expressing possibility

(Sure,) I can

39

No, problem.

I‟m (pretty) good at …

-Expressing impossibility

(sorry,) I can‟t

I don‟t know anything about … . That‟s impossible.

I‟ve no idea how … .

 Asking and answering for confirmation

-Asking for confirmation

Are you sure?

Do you think …?

-Expressing Certainty, Uncertainty

I‟m sure /confident that …

He‟ll probably … .

Expressing Obligation

You must … .

She has to … .

You‟re supposed to … .

Asking for approval, approving

-Asking for approval

May /Can I …?

Do you mind if …?

Let me … .

-Approving

Of course. (Yes,) You can.

Sure./okay./OK./All right. Go ahead.

Feel free to … .

-Disapproving

Sorry … , but … . (Sorry,) No way … . (Sorry,) I‟m afraid … . I‟d like …, but … .

 Expressing one’s opinion

-Asking one‟s opinion

What do you want to do?

What do you think of /about …?

Do you find …?

40

-Expressing one‟s opinion

I think it‟s … .

I have no idea.

 Expressing cause and effect

-Asking about the cause

Why do you think …?

Can you tell me the reason why …?

-Saying the reason

(It‟s) Because … .

Asking directions and answering

Where is …?

Turn right.

It‟s over there.

Go straight.

How could I get to … from …?

Expressing likes and dislikes

-Asking about like and dislikes

Do/Don‟t you like … .

What‟s your favorite …?

-Replying

I (don‟t) like (to) … .

I hate (to) … .

 Expressing various emotions

-Expressing joy, sorrow

I‟m … happy, sad, joyful, sorrowful

I‟m glad to hear that.

-Consoling a grieving person

Cheer up.

Look on the bright side.

-Expressing anger

I‟m angry.

I‟m (very) upset.

I really hate … .

I can‟t stand … .

-Expressing surprise

What a surprise!

It‟s surprising.

I (just) can‟t believe this.

That‟s incredible.

41

 Expressing one’s desire

-Asking what one wants

What do you want?

Do you want to …?

Would you like to …?

-Saying what one wants

I want (to) … .

I‟d like to … .

 Expressing sympathy

-Expressing sympathy

That‟s too bad.

It‟s a pity.

I‟m sorry to hear… .

 Asking about one’s wish, intention

-Asking about one‟s wish, intention

When are you going to …?

Do you intend to …?

-Expressing one‟s wish, intention

I‟m going to … .

I‟ll … .

I‟m planning to … .

I‟ve decided to … .

I hope to … .

-Expressing expectation

It will be nice to … .

I‟m looking forward to … .

Expressing discontent

It‟s not fair.

I want to complain about … .

I wish you‟d (not) … .

You can‟t possibly …

Expressing interest

-Asking about one‟s interest

Are you interested in …?

Do you enjoy …?

-Expressing, interest, indifference

I enjoy … .

I‟m (not) interested in … .

42

 Apologizing and making excuses

-Apologizing

(I‟m very) Sorry (about that). Excuse me (for …)

Pardon me (for …) It‟s (all) my fault.

-Making an excuse

I‟m (terribly/awfully) sorry, but it wasn‟t my fault.

-Replying to apologies and excuses

Not at all.

That‟s okay / OK. That‟s all right.

(Please) Don‟t worry (about it). It doesn‟t matter

Never mind. No problem.

Don‟t mention it.

Forget it.

Expressing regrets

I feel sorry about… .

I wish I‟d … .

Persuading

Let‟s do it this way.

Please let me try.

Asking for help

-Asking for help

Can you … , please?

Will you do me a favor?

Would you (please) help me?

-Replying

Sure, I can.

I‟m afraid I can‟t (because …).

 Advising

-Requesting advice

Do you think I should …?

What would you do if you …?

-Giving advice

I think you should … .

You‟d better not … .

43

I suggest (that) you (should)…

Warning

Be careful!

Watch/look out!

Watch out (for) …!

Make sure you don‟t … .

Be ready for … .

Ordering, forbidding

-Ordering

Open/Close … . You should … .

(I think) you ought to… . You‟d better … .

You must …

Why don‟t you … ?

-Forbidding

Don‟t … .

You shouldn‟t … .

I don‟t think you should … .

You‟d better not … .

You must not …

 Expressing imagination

-Constructing Stories by imagination

She will … .

He is going to … .

-Expressing imagination

If I were … , I could … .

I wish I … .

He acts as if he … .

Without … , I would have …

Боловсруулсан:

1.Н.Мира, Ph.D, Боловсролын хүрээлэн, багийн ахлагч

2.И.Сайнгэрэл, 13-р сургууль

3.Д.Сарнай, 24-р сургууль

4.Р.Ариунаа, 84-р сургууль

5.С.Баярмаа, Орчлон сургууль

44