Share PDF

Search documents:
  Report this document  
    Download as PDF   
      Share on Facebook

ทฤษฎีการตัดสินใจ

1

ทฤษฎีการตัดสินใจ

คํานํา

ทฤษฎีการตัดสินใจ(decision theory) คือวิธีการเชิงวิเคราละหแ เชิงระบบที่ใช ใน การแกปญหาและชวยทําใหไดการตัดสินใจทีดีคําวการตัดสินใจที่ดีา ( good decision) นั้น หมายถึงการตัดสินใจที่ใชหลักตรรกศาสตรดวยการพิจารณาขอมูลและทางเลือกหรือกลยุทธที่ เปนไปไดทั้งหมดจากนั้นใชวิธีการเชิงปริมาณที่เหมาะสมในการแกในบางครั้งอาจไดปญหา  ผลลัพธที่ไมนาพอใจก็ตามรวมทั้งบางครั้งการตัดสินใจที่ดีมีผลลัพธที่ไมไดคาดคะเนไวเกิ ได แตเรายังคงถือวาเปนการตัดสินใจที่การตัดสินใจที่ไมี (badดีdecision) คือการ ตัดสินใจที่ไมไดใชหลักตรรกศาสตรไมพิจารณาทางเลือกที่มีทั้งหมด ไมใชขาวสารที่หาไดไม  ใชเทคนิคเชิงปริมาณถาทานทําการตัดสินใจที่ไมดีแตโชคดีไดผลลัพธแตยังถือไดที่นาพอใจ วาไดทานทําการตัดสินใจที่ไมดีเชนเดิม

คุณสมบัติของปญหาการตัดสินใจอยางงาย

1.ผูตัดสินใจจะตัดสินใจโดยการเลลือกทางเ อก(alternative)หรือกลยุทธ(strategy) ที่ เหมาะสมที่สุดจากกลุมของทางเลือกที่เปเชนไปไดนการนําสินค าใหมออกสูตลาด

2.จะมีเหตุการณ(events) หรือสภาวะธรรมชาติ(state of nature) ที่อยูนอกเหนือการ ควบคุมของผูตัดสินใจจํานวนหนึ่งเกิดขึ้น

3.จะเกิดผลลัพธ(payoffs) หรือผลได(outcomes ที่เปนเงื่อนไขจากการเลือกกลยุทธ แลวเกิดเหตุการณตางๆขึ้นและเราจะเรียกผลไดในลักษณะนี้วา

·ผลลัพธตามเงื่อนไข(conditional payoffs)

·กําไรตามเงื่อนไข(conditional profits)

·ตนทุนตามเงื่อนไข(conditional costs)

·คาเสียโอกาสตามเงื่อนไข(conditional opportunity loss)

ขั้นตอนของทฤษฎีการตัดสินใจ

1)กําหนดปญหาที่มีในมือใหชัดเจน

2)ระบุทางเลือกที่เปนไปไดทั้งหมด

3)ระบุหาผลไดที่เปนไปไดทั้งหมด

4)กําหนดหาผลลัพธตามเงื่อนไขของแตละสวนประสมของทางเลือกและผลได

5)คัดเลือกตัวแบบทฤษฎีการตัดสินใจเชิงคณิตศาสตรหนึ่งตัวแบบมาใชงาน

6)ประยุกตใชตัวแบบนั้นแลวทําการตัดสินใจ

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

2

ตารางการตัดสินใจ(Decision Table)

เพื่ออํานวยความสะดวกในการตัดสินใจเราจะนิยมนําเสนอปญหาการตัดสินใจใน รูปแบบตารางการตัดสินใจเรียกวตารางผลลัพธ (payoff table) รูปแบบทั่วไปของตาราง ผลลัพธประกอบดวยสวนประกอบหลักสามสกลยุทธวนคือ(ทางเลือก ) เหตุการณ(สภาวธรรม ชาติ) และ ผลลัพธตามเงื่อนไข

ตารางที่1 รูปแบบทั่วไปของตารางผลลัพธตามเงื่อนไข

กลยุทธหรือ

เหตุการณหรือสภาวะธรรมชาติ

 

 

 

ทางเลือก

E1

E2

...

Ej

...

En

S1

CP(S1/E1)

 

 

 

 

CP(S1/En)

S2

CP(S2/E1)

 

 

 

 

 

:

 

 

 

 

 

 

Si

 

P(Si/E2)

 

CP(Si/Ej)

 

 

:

 

 

 

 

 

 

Sm

 

 

 

 

 

CP(Sm/En)

ทางเลือกหรือกลยุทธแสดงไว ในแถวและควรแสดงไวเฉพาะทางเลือกที่เปนไปไดเทานั้น เหตุการณแสดงไวในแนวตั้งและเปนเหตุการณที่เปนไปไดและตัวเชนเดียวกันลขผลไดตาม เงื่อนไขที่คํานวณจากทางเลือกSi. แลวเกิดเหตุการณEj ขึ้นแทนด CP(Sวย i/Ej)

ตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไข(conditional opportunity - loss table)

ในทฤษฎีการตัดสินใจบางตัวแบบจะตัดสินใจจากตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไข สําหรับตารางคาเสียโอกาสนั้นจัดสรางขึ้นมาไดโดยอาศัยตารางผลลัพธตามเงื่อนไขดวยการ ใชขั้นตอนตอไปนี้

ก.กรณีตารางเดิมคือตารางรายไดหรือกําไรตามเงื่อนไข

(1)เริ่มตนที่แนวตั้งของเหตุการณแรกใหระบุหาค(สูงสุดาผลได) ของแนวตั้งนั้นดีที่สุด จากนั้นใชคานั้นเปแลนตัวตั้งวนําคาผลไดตามเงื่อนไขแตละคาของแนวตั้งนั้นไป ผลลัพธบ ที่ไดคือาเสียโอกาส(opportunity – loss)

(2)สําหรับแนวตั้งของเหตุการณที่เหลือให ใช วิธีการเช นเดียวกันกับเหตุการณ แรกจนครบ ทุกเหตุการณและค าทั้งหมดที่ไดคาเสียโอกาสของปคือ ญหานั้น

ข.กรณีตารางเดิมคือตารางตนทุนตามเงื่อนไข

(1)เริ่มตนที่แนวตั้งของเหตุการณใหระบุหาคแรก าผลไดดีที่สุด(ต่ํา)ของแนวตั้งนั้น

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

3

จากนั้นใชคานั้นไปลบออกจากตนทุนทุกจํานวนในแนวตั้งนั้นผลลัพธที่ไดคาเสียโอกาสคือ

(2)สําหรับแนวตั้งของเหตุการณที่เหลือใหวิธีการเชใชนเดียวกันกับเหตุการณ แรกจนครบ ทุกเหตุการณและค าทั้งหมดที่ไดคาเสียโอกาสของปคือ ญหานั้น

ขอสังเกตคาเสียโอกาสไมมีคาติดลบและคาต่ําสุดคือ0 และเปนคาดีที่สุดเพราะหมายถึง ไมเสียโอกาสเลยและโครงสรางตารางคาเสียโอกาสจะเหมือนกับตารางผลลัพธตามเงื่อนไขเดิม

ตารางที่2 ตารางทั่วไปของตารางคาเสียโอกาส

กลยุทธหรือ

เหตุการณหรือสภาวะธรรมชาติ

 

 

 

ทางเลือก

E1

E2

...

Ej

...

En

S1

OL(S1/E1)

 

 

 

 

OL (S1/En)

S2

OL (S2/E1)

 

 

 

 

 

:

 

 

 

 

 

 

Si

 

OL (Si/E2)

 

OL (Si/Ej)

 

 

:

 

 

 

 

 

 

Sm

 

 

 

 

 

OL (Sm/En)

ในรูปที่2 แสดงตารางทั่วไปของตารางคาเสียโอกาสและ OL(Si/Ej ) หมายถึงคาเสีย โอกาสเมื่อเลือกทางเลือกi. และเกิดเหตุการณEj และตัวอยางตอไปนี้แสดงการสรางตาราง ผลลัพธตามเงื่อนไขและตารางคาเสียโอกาส

ตัวอยางที่1 ผูบริหารบริษัทไทยน้ํามันจํากัดกําลังพิจารณาทางเลือกในการสรางสถานีบริการ น้ํามันแหงใหมวาควรจะสรางขนาดใดจึงจะเหมาะสมกับทางเลือกที่เปนไปไดของขนาดสถานี บริการน้ํามันขณะนี้มีสี่ทางเลือกคือขนาดเล็กขนาดกลาง ขนาดใหญและขนาดใหญมาก ผลตอบแทนที่ประมาณไวในชวงเวลา20 ปตามสภาวะตลาดตางๆมีดังนี้

ถาสรางขนาดเล็กแลวตลาดดีไดกําไร100ลานบาทตลาดพอใชกําไร40ลานบาทตลาด ไมดีขาดทุน20ลานบาท ถาสรางขนาดกลางแลวตลาดดีไดกําไร160 ลานบาทตลาดพอใช กําไร60ลานบาทตลาดไมดีขาดทุน40ลานบาทถาสรางขนาดใหญ แลวตลาดดีได200กําไรลาน บาท ตลาดพอใช60 ลานบาทตลาดไมดีขาดทุน80 ลานบาทถาสร างขนาดใหญ มากแล วตลาดดี ไดกําไร300 ลานบาทตลาดพอใชกําไร80 ลานบาทตลาดไมดีขาดทุน150 ลานบาท

จงสรางตารางกําไรตามเงื่อนไขและตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไขของปญหานี้

วิธีทําในปญหานี้ทางเลือกหรือกลยุทธที่เปผูบริหารบริษัทไทยน้ํามันจํากัดคือขนาดนไปไดของ ของสถานีบริการน้ํามันซึ่งมีสี่ทางเลือกคือขนาดเล็กขนาดกลาง ขนาดใหญและขนาดใหญ

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

4

มาก สําหรับสภาวะธรรมชาติหรือเหตุการณที่อยูนอกเหนือการควบคุมของผูบริหารกิจการ คือสภาวะตลาดที่มีสามสภาวะที่เปนไปไดตลาดดีคือตลาดพอใชและตลาดไมดีตารางกําไร ตามเงื่อนไขของปญหานี้สรางไดดังตอไปนี้

ตารางที่3 ตารางกําไรตามเงื่อนไข(หนวย: ลานบาท)

กลยุทธ: ขนาด

เหตุการณ: สภาวะตลาด

 

 

E1: ดี

E2: พอใช

E3: ไมดี

S1: เล็ก

100

40

-20

S2: กลาง

160

60

-40

S3: ใหญ

200

60

-80

S4: ใหญมาก

300

80

-150

คากําไรตามเงื่อนไขในตารางกําไรตารางเงื่อนไขคือ

ทางเลือกS1: เล็กแลวเกิดเหตุการณE1: ดีหรือCP(S1/E1) เทากับ100 ลานบาท ทางเลือกS1: เล็กแลวเกิดเหตุการณE2: พอใชหรือCP(S1/E2) เทากับ40 ลานบาท ทางเลือกS1: เล็กแลวเกิดเหตุการณE32:ไมดีหรือCP(S1/E3) เทากับ-20 ลานบาท ทางเลือกS2: กลาง แลวเกิดเหตุการณE1: ดีหรือCP(S2/E1) เทากับ160 ลานบาท ทางเลือกS2: กลาง แลวเกิดเหตุการณE2: พอใชหรือCP(S2/E2) เทากับ60 ลานบาท ทางเลือกS2: กลาง แลวเกิดเหตุการณE32:ไมดีหรือCP(S2/E3) เทากับ-40 ลานบาท ทางเลือกS3: ใหญแลวเกิดเหตุการณE1: ดีหรือCP(S3/E1) เทากับ200 ลานบาท ทางเลือกS3: ใหญแลวเกิดเหตุการณE2: พอใชหรือCP(S3/E2) เทากับ60 ลานบาท ทางเลือกS3: ใหญแลวเกิดเหตุการณE32:ไมดีหรือCP(S3/E3) เทากับ-80 ลานบาท ทางเลือกS4: ใหญมากแลวเกิดเหตุการณE1: ดีหรือCP(S3/E1) เทากับ300 ลานบาท ทางเลือกS4: ใหญมากแลวเกิดเหตุการณE2: พอใชหรือCP(S3/E2) เทากับ80 ลานบาท ทางเลือกS4: ใหญมากแลวเกิดเหตุการณE32:ไมดีหรือCP(S3/E3) เทากับ-150 ลานบาท

การสรางตารางคาเสียโอกาสนั้นเริ่มตนดวยการหาคาสูงสุดในแตละแนวตั้งของตาราง กําไรตามเงื่อนไข

กลยุทธ: ขนาด

เหตุการณ: สภาวะตลาด

 

 

E1: ดี

E2: พอใช

E3: ไมดี

S1: เล็ก

100

40

-20

S2: กลาง

160

60

-40

S3: ใหญ

200

60

-80

S4: ใหญมาก

300

80

-150

คาสูงสุด

300

80

-20

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

5

จากนั้นใชคาสูงสุดเปนตัวตั้งแลวนทุกคาในแนวตั้งนั้นมาลบออกผลล พธที่ไดคือคาเสียโอกาส ดังตารางที่4

กลยุทธ: ขนาด

เหตุการณ: สภาวะตลาด

 

 

 

E1: ดี

E2: พอใช

E3: ไมดี

S1: เล็ก

300 - 100

80 - 40

(-20)

– (-20)

S2: กลาง

300 - 160

80 - 60

(-20)

– (-40)

S3: ใหญ

300 - 200

80 - 60

(-20)

– (-80)

S4: ใหญมาก

300 - 300

80 - 80

(-20)

– (-150)

ตารางที่4 ตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไข

 

 

กลยุทธ: ขนาด

เหตุการณ: สภาวะตลาด

 

 

 

E1: ดี

E2: พอใช

E3: ไมดี

S1: เล็ก

200

40

 

0

S2: กลาง

140

20

 

20

S3: ใหญ

100

20

 

60

S4: ใหญมาก

0

0

 

130

คาเสียโอกาสตามเงื่อนไขในตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไขคือ ทางเลือกS1: เล็กแลวเกิดเหตุการณE1: ดีหรือ0L(S1/E1) เทากับ200 ลานบาท ทางเลือกS1: เล็กแลวเกิดเหตุการณE2: พอใชหรือ0L (S1/E2) เทากับ40 ลานบาท ทางเลือกS1: เล็กแลวเกิดเหตุการณE32:ไมดีหรือ0L (S1/E3) เทากับ0 ลานบาท ทางเลือกS2: กลาง แลวเกิดเหตุการณE1: ดีหรือ0L (S2/E1) เทากับ140 ลานบาท ทางเลือกS2: กลาง แลวเกิดเหตุการณE2: พอใชหรือ0L (S2/E2) เทากับ20 ลานบาท ทางเลือกS2: กลาง แลวเกิดเหตุการณE32:ไมดีหรือ0L (S2/E3) เทากับ20 ลานบาท ทางเลือกS3: ใหญแลวเกิดเหตุการณE1: ดีหรือ0L (S3/E1) เทากับ100 ลานบาท ทางเลือกS3: ใหญแลวเกิดเหตุการณE2: พอใชหรือ0L (S3/E2) เทากับ20 ลานบาท ทางเลือกS3: ใหญแลวเกิดเหตุการณE32:ไมดีหรือ0L (S3/E3) เทากับ60 ลานบาท ทางเลือกS4: ใหญมากแลวเกิดเหตุการณE1: ดีหรือ0L (S3/E1) เทากับ0 ลานบาท ทางเลือกS4: ใหญมากแลวเกิดเหตุการณE2: พอใชหรือ0L (S3/E2) เทากับ0 ลานบาท

ทางเลือกS4: ใหญมากแลวเกิดเหตุการณE32:ไมดีหรือ0L (S3/E3) เทากับ130 ลานบาท

ขอสังเกตคาเสียโอกาสเปนคาลบไมและคไดาเสียโอกาสดีสุดคือ0 เพราะแสดงวาไมมีการเสีย โอกาสเลยเมื่อเปรียบเทียบกับทางเลือกอื่น

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

6

ตัวอยางที่2 รานขนม”แมตูนองพลอย” ประมาณวาอุปสงคของขนมเคกขนาดมาตรฐานคือ 50, 60, 70 หรือ80 กลองตอสัปดาหราคาทุนกล อง250 บาทและขายราคากลองละ300 บาท

ขนมเคกจะมีอายุประมาณสองสัปดาหแตเพื่อรักษาคุณภาพถาภายในหนึ่งสัปดาหแลวเคกรุน นี้ขายไดไมหมดรานจะขายขนมเคกดังกลาวในราคากล220องละบาท ใหกับแมคาขนมใน โรงเรียนแหงหนึ่งเพื่อตัดแบงขายใหกับเด็กนักเรียนในราคาถูก

จงสรางตารางกําไรตามเงื่อนไขและตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไขของปญหานี้

วิธีทําเริ่มตนที่ตารางกําไรตามเงื่อนไขในปญหานี้สังเกตวาไดระบุเฉพาะเหตุการณที่เปนไป ไดใหเทานั้นคืออุปสงคสี่ค าของขนมเคกขนาดมาตรฐานในแตละสัปดาห ที่เป นไปไดคือ 50, 60, 70 หรือ80 กลองตอสัปดาหดังนั้นการกําหนดกลยุทธ ของปญหานี้ไดปริมาณขนมที่จะสั่งแก

มาขายในแตละสัปดาหนั่นเองกลยุทธที่เหมาะสมคือการสั่งขนมมาขายตามระดับอุปสงคที่ เปนไปไดได แก50, 60, 70 หรือ80 กลองตอสัปดาหตารางกําไรตามเงื่อนไขขั้นต นที่แสดง กลยุทธและเหตุการณของปญหานี้มีดังตอไปนี้

ตารางที่5 ตารางกําไรตามเงื่อนไขขั้นตน

กลยุทธ

 

เหตุการณ

 

 

E1:อุปสงค50 กลอง

E2:อุปสงค60 กลอง

E3:อุปสงค70 กลอง

E4:อุปสงค80 กลอง

S1:สั่ง50 กลอง

CP( S1/ E1)

CP( S1/ E2)

CP( S1/ E3)

CP( S1/ E4)

S2:สั่ง60 กลอง

CP( S2/ E1)

CP( S2/ E2)

CP( S2/ E3)

CP( S2/ E4)

S3:สั่ง70 กลอง

CP( S3/ E1)

CP( S3/ E2)

CP( S3/ E3)

CP( S3/ E4)

S4:สั่ง80 กลอง

CP( S4/ E1)

CP( S4/ E2)

CP( S4/ E3)

CP( S4/ E4)

ขั้นตอไปคือการคํานวณคากําไรตามเงื่อนไขของแตกลยุทธเมื่อเกิดเหตุการณคากําไร ตางๆขึ้น ตอกลองที่เปนไปไดมีสองคกรณีแรกเมื่อขนมกลาคือ องนั้นขายไดในสัปดาหกรณีสองเมื่อนั้น ขายไมไดในสัปดาหนั่นแลวนําไปขายใหกับแมคาขนมในโรงเรียนแหตัวเลขกําไรตงหนึ่งอ กลองคํานวณไดดังนกรณีแรกเมื่อขนมกล้องนั้นขายไดในสัปดาหนั้น

ราคาขายปกติP = 300 บาทตอกลอง

ตนทุน C = 250 บาทตอกลอง กําไรจากการขายหนารpาน= 300 – 250 = 50 บาทตอกลอง

กรณีสองเมื่อขายไมไดในสัปดาหนั่นแลวนําไปขายใหกับแมคาขนมในโรงเรียนแหงหนึ (หมายถึงการขายสินคาซากซึ่งเปนสินคาหมดอายุใช) งานปกติ

ราคาขายใหแมคาของโรงเรียน(ราคาซาก) S = 220 บาทตอกลอง ตนทุนC = 250 บาทตอกลอง

กําไรจากสินคาซากp = 220 – 250 = -30 บาทตอกลอง

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

7

ตัวเลขกําไรตามเงื่อนไขคํานวณไดดังนี้

เมื่อเลือกกลยุทธS1: สั่ง 50 กลอง

ถาเกิดเหตุการณE1: อุปสงค50 กลองกําไรตามเงื่อนไขคือกําไรที่ไดจากสินค าที่ขายได  ในสัปดาหนั่นและไมมีการขายในราคาซากเพราะคาอุปสงคเทากับคากลยุทธ50 ที่เลือกเทากั กลองx 50บาทตอกลอง= 2500 บาท

ถาเกิดเหตุการณE2: อุปสงค60 กลองE3: อุปสงค70 กลองE4: อุปสงค80 กลองกําไร ตามเงื่อนไขคือ50กลองx 50บาทตอกลอง= 2500 บาท เหตุผลที่เมื่อเกิดE2, E3 และ E4 แลวมีกําไรเทE1ากับเพราะรานขนมแหงนี้มีขนมในมือเพียง50 กลองเทานั้นถึงแมวาลูกคา ตองการมากกว50า กลองรานจะขายใหไดเพียง50 กลองเทานั้นจึงไดกําไรเทากับการเกิด เหตุการณE1:อุปสงค50 กลอง

เมื่อเลือกกลยุทธS2: สั่ง 60 กลอง

ถาเกิดเหตุการณE1: อุปสงค50 กลองกําไรตามเงื่อนไขคือกําไรที่ไดจากการขายใน สัปดาหบวกกําไรที่ไดจากการขายสินคเทากับาซาก[50กลองที่ขายไดในสัปดาหx 50บาทนั้น ตอกล]องบวก [10 กลองที่ขายในราคาซากx (-30 บาทตอกล)]องเทากับ2,500 – 300 = 2,200 บาท

ถาเกิดเหตุการณE2: อุปสงค60 กลองกําไรตามเงื่อนไขคือกําไรที่ไดจากการขายใน สัปดาหเทานั้นเพราะไมมีสินคาเหลือที่จะขายในราคเทากับซาก[60กลองที่ขายไดในสัปดาห นั้นx 50บาทตอกล]อง= 3,000 บาท

3

4

 

 

ถาเกิดเหตุการณE : อุปสงค70 กลองและ E : อุปสงค80 กลอง กําไรตามเงื่อนไขคือ

60กลองx 50บาทตอกลอง= 3,000 บาท

3

4

2

เหตุผลที่เมื่อเกิดE และ E

แลวมีกําไรเทEากับ

เพราะรานขนมแหงนี้มีขนมในมือเพียง60 กลองเทานั้นถึงแมวาลูกคาตองการมากกว60 า กลองรานจะขายใหไดเพียง60 กลองเทานั้นจึงไดกําไรเทากับการเกิดเหตุการณE2: อุปสงค  60 กลอง

เมื่อเลือกกลยุทธS3: สั่ง 70 กลอง

ถาเกิดเหตุการณE1:อุปสงค 50 กลองกําไรตามเงื่อนไขคือกําไรที่ไดจากการขายใน สัปดาหบวกกําไรที่ไดจากการขายสินคเทากับซาก[50กลองที่ขายไดในสัปดาหx 50บาทนั้น ตอกล]องบวก [20 กลองที่ขายในราคาซากx (-30 บาทตอกล)]องเทากับ2,500 – 600 = 1,900 บาท

ถาเกิดเหตุการณE2: อุปสงค60 กลองกําไรตามเงื่อนไขคือกําไรที่ไดจากการขายใน สัปดาหบวกกําไรที่ไดจากการขายสินคเทากับาซาก[60กลองที่ขายไดในสัปดาหx 50บาทนั้น

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

8

ตอกล]องบวก [10 กลองที่ขายในราคาซากx (-30

บาทตอกล)]องเทากับ3,000 – 300 =

2,700 บาท

ถาเกิดเหตุการณE3: อุปสงค70 กลองกําไรตามเงื่อนไขคือกําไรที่ไดจากการขายใน สัปดาหเทานั้นเพราะไมมีสินคาเหลือที่จะขายในราคเทากับซาก[70กลองที่ขายไดในสัปดาห นั้นx 50บาทตอกล]อง= 3,500 บาท

ถาเกิดเหตุการณE4:อุปสงค80 กลองกําไรตามเงื่อนไขคือ70กลองx 50บาทตอ กลอง= 3,500 บาท เหตุผลที่เมื่อเกิดE4 แลวมีกําไรเทEากับ3 เพราะรานขนมแหงนี้มีขนมใน มือเพียง70 กลองเทานั้นถึงแมวาลูกคาตองการมากกว70 ลองารานจะขายใหไดเพียง70 กลองเทานั้นจึงทําใหไดกําไรเทากับการเกิดเหตุการณE3:อุปสงค70 กลอง

เมื่อเลือกกลยุทธS4: สั่ง 80 กลอง

ถาเกิดเหตุการณE1: อุปสงค50 กลองกําไรตามเงื่อนไขคือกําไรที่ไดจากการขายใน สัปดาหบวกกําไรที่ไดจากการขายสินคเทากับาซาก[50กลองที่ขายไดในสัปดาหx 50บาทนั้น ตอกล]องบวก [30 กลองที่ขายในราคาซากx (-30 บาทตอกล)]องเทากับ2,500 – 900 = 1,600 บาท

ถาเกิดเหตุการณE2: อุปสงค60 กลองกําไรตามเงื่อนไขคือกําไรที่ไดจากการขายใน สัปดาหบวกกําไรที่ไดจากการขายสินคเทากับาซาก[60กลองที่ขายไดในสัปดาหx 50บาทนั้น ตอกล]องบวก [20 กลองที่ขายในราคาซากx (-30 บาทตอกล)]องเทากับ3,000 – 600 = 2,400 บาท

ถาเกิดเหตุการณE3: อุปสงค70 กลองกําไรตามเงื่อนไขคือกําไรที่ไดจากการขายใน สัปดาหบวกกําไรที่ไดจากการขายสินคเทากับาซาก[70กลองที่ขายไดในสัปดาหx 50บาทนั้น ตอกล]องบวก [10 กลองที่ขายในราคาซากx (-30 บาทตอกล)]องเทากับ3,500 – 300 = 3,200 บาท

ถาเกิดเหตุการณ E4: อุปสงค80 กลองกําไรตามเงื่อนไขคือกําไรที่ไดจากการขายใน สัปดาหเทานั้นเพราะไมมีสินคาเหลือที่จะขายในราคเทากับซาก[80กลองที่ขายไดในสัปดาห นั้นx 50บาทตอกล]อง= 4,000 บาท

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

9

ตารางที่6 แสดงการคํานวณกําไรตามเงื่อนไขรานขนม”แมตูนองพลอย”

กลยุทธ เหตุการณ

 

 

 

 

 

 

 

E1:อุปสงค50 กลอง

E2:อุปสงค60 กลอง

E3:อุปสงค70 กลอง

E4 :อุ ป ส ง ค

 

 

 

 

80 กลอง

 

S1:สั่ ง5 0

50 x 50

50 x 50

50 x 50

50 x 50

กลอง

= 2,500

= 2,500

= 2,500

= 2,500

 

S2:สั่ ง6 0

[50 x 50]+

60 x 50

60 x 50

60 x 50

กลอง

[10 x (-30)]

= 3,000

= 3,000

= 3,000

 

 

= 2,500 – 300= 2,200

 

 

 

 

S3 :สั่7ง 0

[50 x 50]+

[60 x 50]+

70 x 50

70 x 50

กลอง

[20 x (-30)]

[10 x (-30)]

= 3,500

= 3,500

 

 

= 2,500 – 600= 1,900

= 3,000 – 300= 2,700

 

 

 

S4 :สั่8ง 0

[50 x 50]+

[60 x 50]+

[70 x 50]+

80 x 50

กลอง

[30 x (-30)]

[20 x (-30)]

[10 x (-30)]

= 4,000

 

 

= 2,500 –900= 1,600

= 3,000 – 600= 2,400

=3,500 – 300= 3,200

 

 

ตารางที่7 ตารางกําไรตามเงื่อนไขรานขนม”แ ตูนองพลอย”

(หนวย: บาท)

กลยุทธ

เหตุการณ

 

 

 

 

E1:อุปสงค50 กลอง

E2:อุปสงค60 กลอง

E3:อุปสงค70 กลอง

E4:อุปสงค80 กลอง

S1:สั่ง50 กลอง

2,500

2,500

2,500

2,500

S2:สั่ง60 กลอง

2,200

3,000

3,000

3,000

S3:สั่ง70 กลอง

1,900

2,700

3,500

3,500

S4:สั่ง80 กลอง

1,600

2,400

3,200

4,000

ลําดับตอไปคือการสรางตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไขของรานขนมแมตูการนองพลอย คํานวณคาเสียโอกาสนั้นใชขอมูลจากตารางกําไรตามเงื่อนไขที่คํานวณไดเริ่มตนจากการหา กําไรตามเงื่อนไขคาสูงสุดของแตละเหตุการณ(แนวตั้ง)ไดคาดังตอไปนี้

กลยุทธ

 

 

เหตุการณ

 

 

E1:อุปสงค50 กลอง

E2:อุปสงค60

กลอง

E3:อุปสงค70 กลอง

E4:อุปสงค80 กลอง

S1:สั่ง50 กลอง

2,500

2,500

 

2,500

2,500

S2:สั่ง60 กลอง

2,200

3,000

 

3,000

3,000

S3:สั่ง70 กลอง

1,900

2,700

 

3,500

3,500

S4:สั่ง80 กลอง

1,600

2,400

 

3,200

4,000

คาสูงสุดE*

2,500

3,000

 

3,500

4,000

j

 

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

10

ตอไปในแตละแนวตั้งนําแตละคาของแตแนวตั้งลบออกจากคาสูงสุดของแนวตั้งนั้น

กลยุทธ

เหตุการณ

 

 

 

 

E1:อุปสงค50 กลอง

E2:อุปสงค60 กลอง

E3:อุปสงค70 กลอง

E4:อุปสงค80 กลอง

S1:สั่ง50 กลอง

2,500 - 2,500

3,000 - 2,500

3,500 - 2,500

4,000 - 2,500

S2:สั่ง60 กลอง

2,500 - 2,200

3,000 - 3,000

3,500 - 3,000

4,000 - 3,000

S3:สั่ง70 กลอง

2,500 - 1,900

3,000 - 2,700

3,500 - 3,500

4,000 - 3,500

S4:สั่ง80 กลอง

2,500 - 1,600

3,000 - 2,400

3,500 - 3,200

4,000 - 4,000

ตารางที่8 ตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไขร านขนม”แมตูนองพลอย”

กลยุทธ เหตุการณ

E1:อุปสงค50 กลอง E2:อุปสงค60 กลอง E3:อุปสงค70 กลอง E4:อุปสงค80 กลอง

S1:สั่ง50 กลอง

0

500

1,000

1,500

S2:สั่ง60 กลอง

300

0

500

1,000

S3:สั่ง70 กลอง

600

300

0

500

S4:สั่ง80 กลอง

900

600

300

0

Ä

ประเภทของสภาวะแวดลอมในการตัดสินใจ

การแบงประเภทสภาวะแวดลอมในการตัดสินใจจะแบงตามความรูหรือสารสนเทศที่มี อยูเกี่ยวกับสถานการณเผชิญอยูในมือของผูดังนั้นจึงสามารถแบตัดสินใจ งสภาวะแวดลอมใน การตัดสินใจไดสามประเภทคือ

ประเภท 1 การตัดสินใจภายใตความแน(decisionนอน making under certainty)

ในสภาพแวดลอมความแนนอนผูตัดสินใจจะทราบดวยความแนนอนถึงสิ่งทีตามมาของทุกๆ ทางเลือกดังนั้นโดยทั่วไปแลวผูตัดสินใจจะเลือกกลยุทธที่ใหเชผลตอบแทนดีที่สุดนถาเรามี ความตองการลงทุนเงินจํานวน500,000 บาทเปนเวลาหนึ่งปและทางเลือกที่เป นไปไดขณะนี้ ไดแกการฝากประจํากับธนาคารไดดอกเบี้ยร10อยละหรือการลงทุนในพันธบัตรรัฐบาลได ดอกเบี้ย20,000 บาททุกหกเดือนแนนอนการตัดสินใจของเราไดการเลือกฝากเงินกับแก ธนาคารเพราะไดผลตอบแทนในรูปดอกเบี้ย50,000บาท ซึ่งจะสูงกวาดอกเบี้ยของพันธบัตรซึ่ง จะไดเพียง40,000 บาทเทานั้น

ประเภท 2 การตัดสินใจภายใตความไมแน(decisionนอน making under uncertainty) ในสภาพแวดลอมภายใตความไมแนนอนผูตัดสินใจจะไมทราบถึงความนาจะ เปนของการเกิดเหตุการณตดัางๆนั้นการตัดสินใจจึงอาศัยสารสนเทศที่มีอยูรวมเขากับ ทัศนคติสวนตัวผูตัดสินใจการตัดสินใจภายใตความไมแนนอนจึงสามารถแบงเปนประเภทยอย

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

11

ประเภท 3 การตัดสินใจภายใตความเสี่ยง(decision making under risk) ภายใต ความเสี่ยงผูทําการตัดสินใจจะทราบถึงความนาจะเปนของการเกิดเหตุการณการตัดสินใจตางๆ จะพิจารณาจากคาคาดคะเนของผลไดเกณฑ ที่ใชEMVคือและ EOL

การตัดสินใจภายใตความไมแนนอน

การตัดสินใจภายใตความไมแนนอนนั้นผูตัดสินใจจะตัดสินใจตามผลตอบแทนตาม เงื่อนไขที่มีบวกกับทัศนคติสวนตัวของผูตัดสิั้นใจดังนเกณฑการตัดสินใจภายใตความไม  แนนอน จึงสามารถเกณฑการตัดสินใจแบงออกเปนหาเกณฑเกณฑดัมองโลกแงนี้ ดี เกณฑ มองโลกแงรายเกณฑนาจะเปนเทาเกณฑันความจริงนิยมและ เกณฑคาเสียโอกาส

1.เกณฑมองโลกแง(OPTIMISTICดี CRITERION)

เกณฑนี้ผูตัดสิจะคนหาทางเลือกที่ใหใจคาดีที่สุดจากคาดีที่สุดของแต ละทางเลือก คํา วาดีที่สุดถาเปนกําไรหมายถึงคาสูงสุดแตถาเปนตนทุนหมายถึงคาต่ําสุดขั้นตอนการ ตัดสินใจมีดังนี้

ขั้นที่1 จากตารางผลลัพธตามเงื่อนไข ในแตละทางเลือกใหระบุคาดีที่สุดอบันทึกมา ลงในชองแนวตั้งคาดีที่สุด

ขั้นที่2 ทางเลือกดีที่สุดหรือทางเลือกที่เปนคําตอบคือทางเลือกที่ใหคาดีที่สุด ที่สุดจากขั้นที่1

เกณฑนี้บางครั้งเรียกวคาสูงสุดของคา าสูงสุด(maximax) เมื่อเปนกําไรหรือรายได หรือคาต่ําสุดของคาต่ําสุด(minimin) เมื่อเปนตนทุน

2 เกณฑมองโลกแงร(PESSIMISTICาย CRITERION)

เกณฑนี้ผูตัดสิจะคนหาทางเลือกที่ใหใจคาดีที่สุด จาก คาแยที่สุดของแตละทางเลือก คําวแยา ที่สุดถาเปนกําไรหมายถึงคาต่ําสุดแตถาเปนตนทุนหมายถึงคาสูงสุด ขั้นตอนการ ตัดสินใจมีดังนี้

ขั้นที่1 จากตารางผลลัพธตามเงื่อนไข ในแตละทางเลือกใหระบุคาแยที่สุดออกมาแลว บันทึกในชองแนวตั้งคาแยที่สุด

ขั้นที่2 ทางเลือกดีที่สุดคือทางเลือกที่ใหคาดีที่สุดของคาแย1 ที่สุดในขั้นที่

เกณฑนี้บางครั้งเรียกวคาสูงสุดของคา าต่ําสุด(maximin) เมื่อเปนกําไรหรือรายไดหรือ

คาต่ําสุดของค(minimin)าต่ําสุดเมื่อเปนตนทุน

3 เกณฑนาจะเปนเท(EQUALLYากัน LIKELY)

เกณฑนี้ผูตัดสินใจจะคนหาทางเลือกที่ใหคาดีที่สุดจากคาเฉลี่ยของแตละทางเลือก

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

12

ขั้นตอนการตัดสินใจมีดังตอไปนี้ ขั้นที่1 จากตารางผลลัพธตามเงื่อในไขแตละทางเลือกใหคํานวณหาคาผลไดเฉลี่ย

แลวบันทึกคาลงในชคาเฉลี่ยอง ขั้นที่2 ทางเลือกดีที่สุดคือทางเล อกที่ใหคาเฉลี่ยดีที่สุดจากคาเฉลี่ยในขั้นที่1 เกณฑนี้

บางครั้งเรียกวเกณฑา การตัดสินใจลาปลาซ(Laplace Decision Criterion)

4 เกณฑความจริงนิยม(CRITERION OF REALISM)

เกณฑนี้เปนการประนีประนอมระหวางการมองโลกแงดีและการมองโลกแงใน ราย บางครั้งจึงเรียกวเกณฑาคาเฉลี่ยถวงน้ําหนัก(weighted average) เพราะจะถวงน้ําหนักการ มองโลกตามทัศนคติของผูตัดสินใจ

ขั้นตอนการตัดสินใจของเกณฑความจริงนิยมมีดังนี้ ขั้นที่1 จากตารางผลลัพธตามเงื่อนไข ในแตละทางเลือกใหคํานวณคาความจริงนิยมโดย

ใชสูตรตอไปนี้

คาความจริงนิยม= a(คาดีที่สุดในแถว) + (1-a)(คาแยสุดในแถว

เมื่อa คือสัมประสิทธิ์คาความจริงนิยม0<a<1 ขั้นที่2 ทางเลือกดีที่สุดคือางเล อกที่ใหคาความจริงนิยมดีที่สุดจากขั้นที่1

5 เกณฑคาเสียโอกาส(OPPORTUNITY-LOSS CRITERION)

เกณฑนี้จะคนหาทางเลือกทีคาต่ใหําที่สุดของ คาสูงที่สุดของคาเสียโอกาสในแตละ ทางเลือกขั้นตอนการตัดสินใจมีดังนี้

ขั้นที่1 จากตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไขในแตละทางเลือกใหระบุหาคาเสีย โอกาสสูงที่สุดออกมาแลวบันทึกในชคาสูงสุดอง

ขั้นที่2 ทางเลือกดีที่สุดคือทางเล อกที่ใหาเสียโอกาสต่ําที่สุดจากขั้นที่ค 1

ตัวอยางที่3 สืบเนื่องจากตัวอย2รางที่านขนม”แมตูนองพลอยสมมติวาผูหารรบริานนี้อยูใน สภาวะการตัดสินใจภายใตความไมแนนอนผูบริหารกิจการนี้ควรตัดสินใจอย เมื่อใชางไร เกณฑตอไปนี้1.เกณฑมองโลกแงดี2.เกณฑมองโลกแงราย3.เกณฑนาจะเปนเทากัน4.

เกณฑความจริงนิยม(a=0.3) 5.เกณฑคาเสียโอกาส

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

13

ตารางกําไรตามเงื่อนไขรานขนม”แ ตูนองพลอย” (หนวย: บาท)

กลยุทธ เหตุการณ

E1:อุปสงค50 กลอง E2:อุปสงค60 กลอง E3:อุปสงค70 กลอง E4:อุปสงค80 กลอง

S1:สั่ง50 กลอง

2,500

2,500

2,500

2,500

S2:สั่ง60 กลอง

2,200

3,000

3,000

3,000

S3:สั่ง70 กลอง

1,900

2,700

3,500

3,500

S4:สั่ง80 กลอง

1,600

2,400

3,200

4,000

ตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไขร”านขนมแมตูองพลอย ”

กลยุทธ เหตุการณ

E1:อุปสงค50 กลอง E2:อุปสงค60 กลอง E3:อุปสงค70 กลอง E4:อุปสงค80 กลอง

S1:สั่ง50 กลอง

0

500

1,000

1,500

S2:สั่ง60 กลอง

300

0

500

1,000

S3:สั่ง70 กลอง

600

300

0

500

S4:สั่ง80 กลอง

900

600

300

0

วิธีทําก รตัดสินใจเมื่อใชเกณฑมองโลกแงเ ณฑดีมองโลกแงรเกณฑายนาจะเปนเทากัน และเกณฑความจริงนิยม(a=0.3) จะตัดสินใจจากตารางกําไรตามเงื่อนไขสําหรับเกณฑคาเสีย โอกาสจะตัดสินใจจากตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไขการตัดสินใจแตละเกณฑมีดังนี้

1.เกณฑมองโลกแงดีเริ่มตนดวยการเลือกคากําไรสูงสุดในแตละแถวกลยุทธคาทีเลือก ไดแก

แถว S1:สั่ง50 คือ2,500 บาท

แถว S2สั่ง60 คือ3,000 บาท

แถว S3:สั่ง70 คือ3,500 บาท

แถว S4:สั่ง70 คือ4,000 บาท บันทึกคาที่เลือกลงในแนวตั้งค าดีที่สุดจากแนวตั้งคาดีที่สุดเลือกคาดีที่สุดพบว4,000 บาท าคือ ที่เกิดจากทางเลือกที่สี่ารตัดสินใจตามเกณฑมองโลกแง ดีคือเลือกกลยุทธS4คือสั่งขนมเคก มาขายสัปดาหละ80 กลอง

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

 

 

 

 

 

14

ตารางที่9 ตารางการตัดสินใจตามเกณฑมองโลกแง

ดี

 

 

 

กลยุทธ

เหตุการณ

 

 

 

 

คาดีที่สุดการเลือก

 

 

E1:อุปสงค50

E2:อุปสงค60

E3:อุปสงค70

E4:อุปสงค80

 

 

 

S1:สั่ง50

2,500

2,500

2,500

2,500

2,500

 

 

S2:สั่ง60

2,200

3,000

3,000

3,000

3,000

 

 

S3:สั่ง70

1,900

2,700

3,500

3,500

3,500

 

 

S4:สั่ง80

1,600

2,400

3,200

4,000

4,000

เลือก

 

2.เกณฑมองโลกแงรายเริ่มตนดวยการเลือกคากําไรต่ําสุดในแตละแถวกลยุทธคาทีเลือก ไดแก

แถว S1:สั่ง50 คือ2,500 บาท

แถว S2สั่ง60 คือ2,200 บาท

แถว S3:สั่ง70 คือ1,900 บาท

แถว S4:สั่ง70 คือ1,600 บาท บันทึกคาที่เลือกลงในแนวตั้งคจากาแยนวตั้งคที่สุดาแยที่สุดเลือกคาดีที่สุดพบว2,500 าคือ บาทที่เกิดจากทางเลือกที่หนึ่งการตัดสินใจตามเกณฑมองโลกแง รายคือเลือกกลยุทธS1คือ สั่งขนมเคกมาขายสัปดาห50กลละอง

ตารางที่10 ตารางการตัดสินใจตามเกณฑมองโลกแง

ราย

 

 

กลยุทธ

เหตุการณ

 

 

 

 

คาแยที่สุดการเลือก

 

E1:อุปสงค50

E2:อุปสงค60

E3:อุปสงค70

E4:อุปสงค80

 

 

S1:สั่ง50

2,500

2,500

2,500

2,500

2,500

เลือก

S2:สั่ง60

2,200

3,000

3,000

3,000

2,200

 

S3:สั่ง70

1,900

2,700

3,500

3,500

1,900

 

S4:สั่ง80

1,600

2,400

3,200

4,000

1,600

 

3.เกณฑนาจะเปนเทเริ่มตากัน นดวยการเลือกคํานวณคาเฉลี่ยกําไรในแตละแถวกลยุทธ คาเฉลี่ยคํานวณไดดังนี้

แถว S1:สั่ง50

กําไรเฉลี่ย= [2,500 + 2,500 +

2,500 +

2,500 ]/4 = 2,500

บาท

แถว S2สั่ง60 กําไรเฉลี่ย= [2,200 + 3,000 +

3,000 +

3,000]/4 = 2,800

บาท

แถว S3:สั่ง70

กําไรเฉลี่ย= [1,900 + 2,700 +

3,500 +

3,500 ]/4 = 2,900

บาท

แถว S4:สั่ง70

กําไรเฉลี่ย= [1,600 + 2,400 +

3,200 +

4,000 ]/4 = 2,800

บาท

บันทึกคาที่เลือกลงในแนวตั้งคจากแนวตั้งคาเฉลี่ย าเฉเลี่ยือกคาดีที่สุดพบว2,500าคือบาท

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

15

ที่เกิดจากทางเลือกที่สามการตัดสินใจตามเกณฑนาจะเปนเทเลือกกลยุทธากันคือS3คือสั่ง ขนมเคกมาขายสัปดาห70ละกลอง

ตารางที่11 ตารางการตัดสินใจตามเกณฑนาจะเปนเทากัน

กลยุทธ

เหตุการณ

 

 

 

คาเฉลี่ยการเลือก

 

E1:อุปสงค50

E2:อุปสงค60

E3:อุปสงค70

E4:อุปสงค80

 

 

S1:สั่ง50

2,500

2,500

2,500

2,500

2,500

 

S2:สั่ง60

2,200

3,000

3,000

3,000

2,800

 

S3:สั่ง70

1,900

2,700

3,500

3,500

2,900

เลือก

S4:สั่ง80

1,600

2,400

3,200

4,000

2,800

 

4.เกณฑความจริงนิยม(a=0.3) เริ่มตนดวยการเลือกคํานวณคาความจริงนิยมในแตละแถวกล ยุทธเมื่อกําหนดa = 0.3 และใชสูตรดังนี้

คาความจริงนิยม= 0.30(คาดีที่สุดในแถว) + (1 - 0.30)(คาแยสุดในแถว) คาความจริงนิยม= 0.30(คาดีที่สุดในแถว) + 0.70(คาแยสุดในแถว)

คาความจริงนิยมคํานวณไดดังนี้

 

 

แถว S1:สั่ง50

คาความจริงนิยม= 0.30(2,500) + 0.70(2,500)

= 2,500

บาท

แถว S2สั่ง60 คาความจริงนิยม= 0.30(3,000) + 0.70(2,200)

= 2,440

บาท

แถว S3:สั่ง70

คาความจริงนิยม = 0.30(3,500) + 0.70(1,900)

= 2,380

บาท

แถว S4:สั่ง80

คาความจริงนิยม= 0.30(4,000) + 0.70(1,600)

= 2,320

บาท

บันทึกคาที่เลือกลงในแนวตั้งคาความจริงนิยมจากแนวตั้งคาความจริงนิยมเลือกคาดีที่สุด พบวาคือ2,500 บาทที่เกิดจากทางเลือกที่หนึ่งการตัดสินใจตามเกณฑความจริงนิยมคือเลือก กลยุทธS1 คือสั่งขนมเคกมาขายสัปดาห50 กลละอง

ตารางที่12 ตารางการตัดสินใจตามเกณฑความจริงนิยม(a=0.3)

กลยุทธ

เหตุการณ

 

 

 

คาความจริง

การเลือก

 

E1:อุปสงค50

E2:อุปสงค60

E3:อุปสงค70

E4:อุปสงค80

 

 

S1:สั่ง50

2,500

2,500

2,500

2,500

2,500

เลือก

S2:สั่ง60

2,200

3,000

3,000

3,000

2,440

 

S3:สั่ง70

1,900

2,700

3,500

3,500

2,380

 

S4:สั่ง80

1,600

2,400

3,200

4,000

2,320

 

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

16

5.เกณฑคาเสียโอกาสเกณฑนี้ตัดสินใจจากคาในตารางคาเสียโอกาสตามเงื่โดยเลือกนไข

คาสูงสุดในแตละแถวกลยุทธคาทีเลือกได

แก

แถว S1:สั่ง50

คาสูงสุด= 1,500

บาท

 

แถว S2สั่ง60 คาสูงสุด= 1,000

บาท

 

แถว S3:สั่ง70

คาสูงสุด=

600

บาท

 

แถว S4:สั่ง70

คาสูงสุด=

900

บาท

 

บันทึกคาที่เลือกลงในแนวตั้งคจากแนวตั้งคาสูงสุดาสูงสุด เลือกคาดีที่สุดพบว1,500าคือบาท ที่เกิดจากทางเลือกที่หนึ่งการตัดสินใจตามเกณฑคาเสียโอกาสคือเลือกกลยุทธS1คือสั่ง ขนมเคกมาขายสัปดาห50ละกลอง

 

ตารางที่13 ตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไขร

านขนม”แมตูนองพลอย

”

 

กลยุทธ

เหตุการณ

 

 

 

 

คาสูงสุด

การเลือก

 

E1:อุปสงค50

E2:อุปสงค60

E3:อุปสงค70

E4:อุปสงค80

 

 

 

S1:สั่ง50

0

500

1,000

1,500

1,500

 

เลือก

S2:สั่ง60

300

0

500

1,000

1,000

 

 

S3:สั่ง70

600

300

0

500

 

600

 

 

S4:สั่ง80

900

600

300

0

 

900

 

 

สรุปการตัดสินใจเมื่อตัดสินใจภายใตความไมแนนอนตามเกณฑ ตางๆสรุปไดดังนี้ 1.เกณฑมองโลกแงดีเลือกกลยุทธS4คือสั่งขนมเคกมาขายสัปดาห80 กลละอง 2.เกณฑมองโลกแงรเลือกกลยุทธายS1คือสั่งขนมเคกมาขายสัปดาห50 กลละอง 3.เกณฑนาจะเปนเทเลือกกลยุทธากันS3คือสั่งขนมเคกมาขายสัปดาห70 กลละอง 4.เกณฑความจริงนิยม(a=0.3)เลือกกลยุทธS1คือสั่งขนมเค กมาขายสัปดาห50 กลละอง 5.เกณฑคาเสียโอกาสเลือกกลยุทธS1คือสั่งขนมเคกมาขายสัปดาห50 กลละอง

Ä

การตัดสินใจภายใตเสี่ยง

ภายใตความเสี่ยงนั้นผูตัดสินใจจะทราบความนาจะเปนของการเกิดแตละเหตุการณ ดังนั้นจึงตัดสินใจจากคาคาดคะเนหรือคาเฉลี่ยระยะยาวเกณฑที่ใชสองเกณฑมี คือเกณฑEMV กับเกณฑEOL ดังตอไปนี้

1เกณฑคาคาดคะเนทางการเงิน(EXPECTED MONETARY VALUE) หรือEMV

เกณฑคาคาดคะเนทางการเงินหรือเกณฑEMV จะคนหาทางเลือกที่ใหคาคาดคะเน ทางการเงินหรือคEMVา ดีที่สุดขั้นตอนการตัดสินใจมีดังนี้

ขั้นที่1 จากตารางผลลัพธใหคํานวณหาคEMVา ของแตละทางเลือกจากสูตรดังนี้

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

17

EMV(Si) = å CP(Si/Ej)*P(Ej)

ขั้นที่2 ทางเลือกดีที่สุดคือทางเลือกที่มีที่สุดคEMV ด หรือาEMV*

7.2 เกณฑคาเสียโอกาสคาดคะเน(EXPECTED OPPORTUNITY-LOSS VALUE)หรือEOL

เกณฑนี้จะคนหาทางเลือกที่ใหคาเสียโอกาสคาดคะเนหรือ คEOLา ต่ําที่สุดขั้นตอน การตัดสินใจมีดังนี้

ขั้นที่1 จากตารางคาเสียโอกาสคํานวณหาคEOLา ของแตละทางเลือกจาก สูตรตอไปนี้

EOL(Si) = å OL(Si/Ej) * P(Ej)

ขั้นที่2 างเลือกดีที่สุดคือทางเล อกทมี่คEOLา ต่ําที่สุดหรือEOL*

ตัวอยางที่4 ในตัวอยางที่2 ถาความนาจะเปนที่จะเกิดอุปสงคของขนมเคกมีดังตอไปนี้

อุปสงค

E1: D = 50

E2: D = 60

E3: D = 70

E4: D = 80

P(E)

0.25

0.30

0.35

0.10

เจาของกิจการรายนี้ควรตัดสินใจอยภายใตางไรความเสี่ยงเมื่อใชEMVเกณฑและ เกณฑEOL

วิธีทํา

1. เกณฑEMV เกณฑนี้เริ่มตนดวยการคํานวณคEMVของแตาละกลยุทธดังต อไปนี้

EMV(S1) = 2,500(0.25) + 2,500(0.30) + 2,500(0.35) + 2,500(0.10) = 2,500 บาท EMV(S2) = 2,200(0.25) + 3,000(0.30) + 3,000 (0.35) + 3,000(0.10) = 2,800 บาท EMV(S3) = 1,900(0.25) + 2,700(0.30) + 3,500 (0.35) + 3,500(0.10) = 2,860 บาท EMV(S4) = 1,600(0.25) + 2,400(0.30) + 3,200 (0.35) + 4,000(0.10) = 2,640 บาท

เมื่อไดEMVคา แลวการตัดสินใจคือเลือกกลยุทธEMVที่ใหดีที่สุดคในปาญหานี้เปน คากําไรดังนั้นคาดีที่สุดคือคา ูงสุดซึ่งเกิดกับกลยุทธ3 ดังนั้นการตัดสินใจตามเกณฑที่ คือ

เลือกS3 คือสั่งขนมเคกมาขายสัปดาห70 กลละองกําไรคาดหวังคือ2,860 บาท

การตัดสินใจตามเกณฑEMV สรุปไดดังตารางตอไปนี้

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

 

 

 

 

18

 

ตารางที่14 ตารางการตัดสินใจภายใตความเสี่ยงตามเกณฑEMV 

กลยุทธ

เหตุการณ

 

 

 

EMV

การเลือก

 

E1:อุปสงค

E2:อุปสงค

E3:อุปสงค

E4:อุปสงค

 

 

 

50 กลอง

60 กลอง

70 กลอง

80 กลอง

 

 

S1:สั่ง50 กลอง

2,500

2,500

2,500

2,500

2,500

 

S2:สั่ง60 กลอง

2,200

3,000

3,000

3,000

2,800

 

S3:สั่ง70 กลอง

1,900

2,700

3,500

3,500

2,860

เลือก

S4:สั่ง80 กลอง

1,600

2,400

3,200

4,000

2,640

 

P(Ej)

0.25

0.30

0.35

0.10

 

 

2. เกณฑEOL เกณฑนี้เริ่มตนดวยการคํานวณคEOL ของแตาละกลยุทธดังต อไปนี้

EOL (S1) = 0(0.25) + 500(0.30) + 1,000(0.35) + 1,500(0.10) = 650 บาท EOL (S2) = 300(0.25) + 0(0.30) + 500 (0.35) + 1,000(0.10) = 350 บาท EOL (S3) = 600(0.25) + 300(0.30) + 0 (0.35) + 500(0.10) = 290 บาท EOL (S4) = 900(0.25) + 600(0.30) + 300(0.35) + 0(0.10) = 510 บาท

เมื่อไดาEOLค แลวการตัดสินใจคือเลือกกลยุทธEOLที่ใหดีที่สุดคาในปญหานี้เปน คากําไรดังนั้นคาดีที่สุดคือคาต่ําสุดซึ่งเกิดกับกลยุทธ3 ดังนั้นการตัดสินใจตามเกณฑที่ คือ

เลือกS3 คือสั่งขนมเคกมาขายสัปดาห70 กลละองคาเสียโอกาสคาดหวังคือ290 บาท การตัดสินใจตามเกณฑEOL สรุปไดดังตารางตอไปนี้

ตารางที่15 ตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไขร

านขนม”แมตูนองพลอย

”

กลยุทธ

เหตุการณ

 

 

 

 

EOL

 

การเลือก

 

E1:อุปสงค

E2:อุปสงค

E3:อุปสงค

E4:อุปสงค

 

 

 

 

50 กลอง

60 กลอง

70 กลอง

80 กลอง

 

 

 

S1:สั่ง50 กลอง

0

500

1,000

1,500

650

 

 

S2:สั่ง60 กลอง

300

0

500

1,000

350

 

 

S3:สั่ง70 กลอง

600

300

0

500

290

 

เลือก

S4:สั่ง80 กลอง

900

600

300

0

 

510

 

 

P(Ej)

0.25

0.30

0.35

0.10

 

 

 

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

19

ขอสังเกตถาเปนปญหาการตัดสินใจปญหาเดียวกทั้งเกณฑนแลวEMV และ EOL จะให คําตอบทางเลือกเดียวกันตามตัวอยางที่4 จะพบวาเลือกทางเลือกเดียวกัน

คาของสารสนเทศที่สมบูรณ(VALUE OF PERFECT INFORMATION)

เพื่อลดความเสี่ยงผูตัดสินใจอาจหาสารสนเทศเพิ่มเติมในกรณีที่ ีสารสนเทศที่สมบูรณ ที่สามารถใหความแนนอนของการเกิดเหตุการณางๆไดกําไรที่ไดต จะเปนกําไรสูงสุดที่เรียกวา

กําไรคาดคะเนเมื่อมีสารสนเทศที่สมบูรณ(Expected Profit with Perfect Information) หรือ

EPPI คํานวณหาไดจากสูตรตอไปนี้

EPPI = EMV* + EOL*

สําหรับมูลคาคาดคะเนของสารสนเทศที่สมบูรณEVPIไมหรือควรเกินคEOLา * เพราะ ถาเกินจากนั้นคาEPPI จะต่ํากวาคEMVา*

ตัวอยางที่7 จงหาคาEPPI และ EVPI ของตัวอยางที่4

วิธีทําเมื่อนําคEMVา และคาEOL ของแตละทางเลือกรวมกันพบวใหาคาผลรวมเทากันคา นี้เรียกวําไรคาดคะเนเมื่อมีสารสนเทศที่สมบูรณา หรือEPPI ซึ่งเปนคากําไรสูงสุดที่เปนไปได เมื่อหาสารสนเทศที่สมบูรณมาลดความเสี่ยงของกิจการ

ตารางที่16 คEPPIา

EMV

EOL

EMV + EOL = EPPI

2,500

650

3,150

2,800

350

3,150

2,860*

290*

3,150

2,640

510

3,150

ดังนั้นมูลคาของสารสนเทศสมบูรณนั้นไมควรเกินคEOL* ซึ่งเทา ากับ290 บาท

สรุป

ทฤษฎีการตัดสินใจคือวิธีการเชิงวิเคราละหแ เชิงระบบที่ใช ในการแกปญหาและชวย ทําใหไดการตัดสินในจทีดีฤษฎีการตัดสินใจแบงสภาพแวดลอมของการตัดสินใจเปนสาม ประเภทคือการตัดสินใจภายใตความแนนอนการตัดสินใจภายใตความไมแนการนอน

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

20

ตัดสินใจภายใตความเสี่ยงเพื่อการตัดสินใจภายใตสภาพแวดลอมตปางๆนั้นญหาการ ตัดสินใจจะสรุปใหอยูในรูปของตารางคาผลลัพธและตารางคตามเงื่อนไขาเสียโอกาสตาม เงื่อนไขโดยตารางทั้งสองประกอบดวยสวนประกอบหลักสามสวนไดทางเลืแอก(กลยุทธ)  เหตุการณ(สภาวะธรรมชาติ) และ คาผลลัพธตามเงื่อนไขหรือค าเสียโอกาสตามเงื่อนไข สําหรับ ตารางคาเสียโอกาสตามเงื่อนไขนั้นสรางจากการอางอิงตามตารางคาผลลัพธตามเงื่อนไข

เมื่อการตัดสินใจภายใตความแนผูนอนตัดสินใจจะรูวาในอนาคตจะเกิดเหตุการณใด ดังนั้นเขาจะเลือกทางเลือกที่ใหผลตอบแทนตามเงื่อนไขดีที่สุดสําหรับการตัดสินใจภายใต ความไมแน นอนนั้ ผูตัดสินใจไม รูความน าจะเป นของการเกิดเหตุการณ ดังนั้การตัดสินใจจึง ตัดสินใจจากทัศนคติสวนตัวและขอมูลจากตารางผลลัพธตามเงื่อนไขและตารางคาเสียโอกาส ตามเงื่อนไขการตัดสินใจภายใตความไมแนนอนจึงแบงออกเปนหาเกณฑเกณฑไดมองแก โลกแงดีเกณฑมองโลกแงรเกณฑายนาจะเปนเทเกณฑากันคาความจริงนิยมและเกณฑคา เสียโอกาส

สุดทายการตัดสินใจภายใตความเสี่ยงผูตัดสินใจรูคาความนาจะเปนของการเกิดแตละ เหตุการณการตัดสินใจจึงใช คาคาดหวังหรือคาเฉลี่ยระยะยาวเปนคในกาในการรตัดสินใจ ตัดสินใจภายใตความเสี่ยงนั้นแบงออกเปนสองเกณฑเกณฑคือEMV กับเกณฑEOL และเพื่อ เพิ่มคากําไรสามารถทําไดโดยการหาสารสนเทศสมบูรณเพื่อลดความเาสาี่ยงแตค รสนเทศนั้น ไมควรสูงกวาคEOL*า

 

แบบฝกหัด

ทฤษฎีการตัดสินใจ

 

 

ขอ1

จากตารางคากําไรตามเงื่อนไขตอไปนี้จงทําสรางตารางคาเสียโอกาสและการ

ตัดสินใจภายใตความไมแนนอนโดยใชเกณฑ

 

 

 

ก) มองโลกแงดีข)

มองโลกแงราย ค) นาจะเปนเทากัน

 

ง) ความจริงนิยม(a = 0.25)

จ) คาเสียโอกาส

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ขนาดโรงงาน

ตลาดนาพอใจ

ตลาดปกติ

ตลาดไมนาพอใจ

 

 

โรงงานขนาดใหญ

275,000

 

100,000

-150,000

 

 

โรงงานขนาดเล็ก

200,000

 

60,000

-10,000

 

 

ทํางานลวงเวลา

100,000

 

40,000

-1,000

 

ขอ2 ตามขอมูลในข1อถาความนาจะเปนของสภาวะตลาดมีดังนี้ตลาดนาพอใจคือ0.40 ตลาดปกติคือ0.35 และตลาดไมนาพอใจคือ0.25 จงตัดสินใจภายใตความไมแนนอนดวย การใชเกณฑEMV และ EOL

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

21

ขอ3 รานตูและพลอยเปนรานจําหนายสินคาของฝากประเภทขนมสิ คาชนิดหนึ่งที่ทาง รานผลิตจําหนายคือขนม”แมตู” ยอดขายในแตละสัปดาหคือ 500 กลอง 600 กลอง หรือ700 กลอง รานจําหนายในราคาห40อละบาท แตเนื่องจากขนมจะมีอายุเพียงสัปดาห เดียว ดังนั้นถาในสัปดาหนั้นขายไมจะตองทิ้งขนมที่เหลือทั้งหมดหมดตนทุนการผลิตกลอง ละ 30 บาท ความนาจะเปนที่จะขายขนมไดสัปดาห500 กลละองคือ0.30 สัปดาหละ600 กลองคือ0.50 และ สัปดาหละ700 กลองคือ0.20

3.1จงสรางตารางกําไรตามเงื่อนไขและตารางคาเสียโอกาส

3.2รานควรผลิตขนมสัปดาหละเทเมื่อใชาไร เกณฑEMV และ EOL

ขอ4 จากขอ3 ถาไมทราบความนาจะเปนของการเกิดเหตุการณรานตู และพลอยควร ตัดสินใจอยางไรภายใตความไมแนใหนอนพิจารณาทุกเกณฑและกําหนดให a = 0.30

ขอ5 สมสายน้ําผึ้งเปนสมเขียวหวานที่ผูบริโภคนิยมดังนั้นหางสมอลทีจึงสั่งมาจําหนาย ที่ซูปเปอรมารเกตของหโดยทางหาง างจะคัดขนาดเทากันทั้งหมดตนทุนจากทางสวนผลไม ที่นํามาสงกิโลกรัมละ20 บาท หางจําหนายราคากิโลกรัมละ30 บาท แตเพื่อการรักษา คุณภาพสินคาสินคาที่สั่งมานั้นทางหางจะกําหนดอายุไวถาเกินเวลาที่กําหนดทางเพียงสิบวัน หางจะลดราคาเหลือกิโลกรัมละ15 บาท สําหรับยอดขายที่ประมาณไวในแตละชคือวงสิบวัน

2000, 2500, 3000 หรือ3500 กิโลกรัม

5.1จงสรางตารางกําไรตามเงื่อนไขและตารางคาเสียโอกาส

5.2ภายใตความไมแนนอนควรตัดสินใจอยใหางไรพิจารณาทุกเกณฑ( a= 0.4)

5.3ถาความนาจะเปยอดขายนที่ 2,000 กิโลกรัมคือ0.20 ยอดขาย 2,500 กิโลกรัม

คือ0.30 ยอดขาย3,000 กิโลกรัมคือ0.35 และ ยอดขาย 3,500 กิโลกรัมคือ0.15 กิจการ นี้ควรตัดสินใจอยางไรภายใตความไมแนนอนเมื่อใชEMV และเกณฑEOL และคํานวณคา

EPPI และ EVPI

ข6อ โรงแรมสวรรคลากูนกําลังจะตัดสินใจวควรจะขยายตัวอาคารโรงแรมออกไปอีกหรือไมา  ถาลูกคามีจํานวนเพิ่มขึ้นแลวขยายออกไปเปจะทําใหนขนาดใหญมีรายได เพิ่มป1,500,000ละ บาท ขนาดกลางมีรายไดเพิ่ม1,000,000 บาท ขนาดเล็กจะมีรายไดเพิ่ม600,000 บาท แตถาลูกคาไมเพิ่มขึ้นแลวขยายขนาดใหญ850,000จะขาดทุนบาท ขนาดกลางขาดทุน

700,000 บาท และขนาดเล็กขาดทุน450,000 บาท ความนาจะเปนที่จํานวนลูกคาจะเพิ่มขึ้น คือ0.6 และลูกคาคงเดิมคือ0.4 โรงแรมควรจะตัดสินใจอยางไรตามเกณฑEMV และ EOL

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com

ทฤษฎีการตัดสินใจ

22

ขอ7 ผลผลิตพืชไร(กิโลกรัม )ภายใตสภาวะอากาศตางๆกันที่ชาวไรคนหนึ่งประมาณไวเมื่อ  เพาะปลูกใตพื้นที่20ไรมีดังตอไปนี้ชาวไรควรเลือกปลูกพืชชนิดใดจึงมีกําไรคาดคะเนสูงสุด

พืช

อากาศแลง

ฝนปกติ

ฝนมาก

ราคาตอ

ตนทุนตอกิโลกรัม

 

 

 

 

กิโลกรัม

 

ชนิด1

200

350

400

10 บาท

6

ชนิด2

150

200

300

15 บาท

12

ชนิด3

300

250

250

10 บาท

7

ชนิด4

400

400

400

5 บาท

3

ความนาจะเปน

0.30

0.50

0.20

 

 

ขอ8 ตารางตอไปนี้แสดงรายไดตามเงื่อนไข(บาท) ของแตละทางเลือกภายใตเหตุการณตางๆ ที่เปนไปไดจงแสดงการตัดสินใจภายใต ความไมแนนอนและกําหนดใหa = 0.3

ทางเลือก

เหตุการณE1

เหตุการณE2

เหตุการณE3

A1

-100

10

100

A2

-10

20

50

A3

10

10

60

ขอ9 ตามขอมูลในข10อกําหนดใหความนาจะเปนที่จะเกิดE1=0.2 E2=0.3 และ E3=0.5 ควร ตัดสินใจอยางไรภายใตความเสี่ยง

ข10อ ตารางตอไปนี้แสดงรายไดตามเงื่อนไข(บาท) ของแตละทางเลือกภายใตเหตุการณตางๆ ที่เปนไปไดจงแสดงการตัดสินใจภายใต ความไมแนนอนและกําหนดใหa = 0.3

ทางเลือก

เหตุการณE1

เหตุการณE2

เหตุการณE3

A1

50

100

-100

A2

0

10

-10

A3

20

40

-40

ขอ11 ตามขอมูลในข10อกําหนดใหความนาจะเปนที่จะเกิดE1=0.5 E2=0.3 และ E3=0.2 ควรตัดสินใจอยางไรภายใตความเสี่ยง

สําราญบุญเจริญ,Ph.D. คณะเศรษฐศาสตรมหาวิทยาลัยภาคกลาง

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.pdffactory.com